Rillen als een joffer voor het raadsexamen

HELMOND, 29 OKT. Of de jury nu dan misschien haar punten wilde bekendmaken, luidde na afloop een vraag uit de zaal alsof het om een songfestival ging. Dat nu was tegen het zere been van plaatsvervangend voorzitter Flemminks Smid van de PvdA-afdeling Helmond. Venijnig herhaalde hij wat hij eerder had gezegd, “dat het helemaal niet om een examen ging, zoals hier en daar in de pers is geschreven, maar om een bijdrage aan een stukje bestuurlijke vernieuwing aan de basis”.

Danscentrum Van Kooten in Helmond (70.000 inwoners) was gisteravond het schouwtoneel van een nog niet eerder vertoonde voorselectie van kandidaat-raadsleden van de PvdA met het oog op de aanstaande verkiezingen. Ze moesten er onder het kritische oor van het ruimschoots opgekomen publiek een proeve van bekwaamheid afleggen.

Gisteravond was de eerste ronde: het raadsspel. Er volgen er nog twee: de persoonlijke presentatie en het schrijven van een onderdeel van een programmatekst. De resultaten van het experiment, dat onder leiding staat van de Nijmeegse vakgroep bestuurs- en organisatiewetenschap, zullen worden gerapporteerd aan de selectiecommissie van de Helmondse PvdA-afdeling. Die zal op haar beurt nog een vierde ronde houden waarna ze een voorkeurslijst aan de afdelingsvergadering van de partij zal voorleggen, die dan vervolgens de lijst vaststelt.

Sommigen rilden gisteravond als jonge joffers. Een hunner zei: “Ik ben bloednerveus, zoals je voor elk examen bent, want hier moet je scoren, anders is je kans verkeken.” Een ander bekende dat hij er de nacht tevoren slecht van had geslapen. Achter de tafel waar de tien kandidaten hadden plaatsgenomen als zaten ze in een echte raadsvergadering werd zenuwachtig aan sigaretten gelurkt.

Twaalf leden van een onafhankelijke publieksjury, geselecteerd uit 500 telefonisch benaderde Helmondenaren en lang niet allen met de PvdA of met een andere partij verbonden, keken zoals het juryleden betaamt neutraal toe. Begin dit jaar had de Helmondse PvdA-afdeling besloten de procedure voor de kandidaatstelling te “professionaliseren en te democratiseren”. Het doel: de betrokkenheid van de kiezers bij de politiek te vergroten en om tegelijkertijd “vaardige en professionele politici” in de gemeenteraad te krijgen.

Onderwerpen gisteravond waren 'hot items' in de Helmondse politiek: de benadering van drugsverslaafden, de plannen voor een nieuw stadion van de voetbalclub Helmond Sport, de opvang van asielzoekers, de stadsvernieuwing en de aanpak van de grondvervuiling. Elk van de kandidaten, van wie vier debutanten en zes doorgewinterde plaatselijke politici onder wie twee wethouders, moest in vijf minuten een van tevoren gekozen stelling verdedigen. Dat leverde soms komische effecten op. Zoals een van de kandidaten zei: “Van deze twee ogenschijnlijk tegengestelde stellingen is er gemakkelijk één te maken”. Of pijnlijke toen het Marokkaanse kandidaat-raadslid de stelling verdedigde dat “de gemeente zich gezien het maatschappijk protest moet verzetten tegen extra woningtoewijzing aan asielzoekers”.

Daarna volgde over elk onderwerp een plenair debat. En zo kwamen, in de woorden van de geleende voorzitter van de pseudoraad, burgemeester P. van den Baar van Goirle, in nauwelijks drie uur tijd alle problemen ter tafel die normaal in vier jaar raadszitting aan de orde komen. Het publiek luisterde aanvankelijk gespannen wat een van hen later noemde “dit toneelstukske”. Toen de avond anderhalf uur oud was verslapte de aandacht echter. De koffie werd belangrijker, men begon onderling steeds luider te praten, maar hield niettemin stand tot de laatste snik.

Niet iedereen van de PvdA was gelukkig met deze manier van voorselecteren. Enkele zittende raadsleden hadden er eigenlijk liever niet aan meegedaan omdat ze meenden vaardig genoeg te zijn na zoveel jaren politieke ervaring, maar een van de onderzoekers van de Nijmeegse universiteit, P. Brouns, was tevoren een paar keer op bezoek geweest bij de raadsvergaderingen en had daar vastgesteld dat “het niveau niet altijd even hoog is”.

Hoewel de juryleden strikte geheimhoudinsplicht hebben, wilde een drietal toch al wel de kandidaat van hun voorkeur bekendmaken: de voorzitter van de afdeling Helmond. Eén jurylid was het opgevallen dat enkele kandidaten “continu naar het publiek keken in plaats van zich bewust bezig te houden met de discussie”. Alle drie noemden de aanpak “loffelijk: een aardige vertoning, aardig opgezet”, maar, zo zei er een, “bij de volgende ronde, als men zich persoonlijk aan het publiek moet presenteren, zal pas blijken wie er wel en niet uit het goede hout zijn gesneden. Dan zal het er om gaan of ze in staat zijn te luisteren, want daar gaat het toch in de eerste plaats om in de politiek: of men goed kan luisteren naar wat de kiezers te vertellen hebben”.

    • Max Paumen