Punk en verder

Greil Marcus: In the Fascist Bathroom - Writings on Punk 1977-1992. Uitg. Viking, 438 blz. Prijs ƒ 58,45 (geb).

De Californische academicus Greil Marcus is een van de origineelste en veelzijdigste rockcritici van Amerika. In zijn veelgeprezen essaybundel Mystery Train (1975) onderzocht hij het beeld van Amerika in de rock 'n' roll en in Dead Elvis (1991) beschreef hij het mythische Nachleben van Elvis Presley. Het meeste opzien baarde hij met Lipstick Traces, een 'geheime geschiedenis van de twintigste eeuw' waarin een hoofdrol was weggelegd voor culturele tegenbewegingen als Dada en Punk. Marcus' nieuwste bundel, zegt hij zelf, is het complement van Lipstick Traces: een boek over muziek in plaats van over ideeën. Maar hoewel er in In the Fascist Bathroom prachtige artikelen staan over platen en concerten van punk- en new-wavegroepen als The Clash, Sonic Youth en The Sex Pistols, kan Marcus het associëren niet laten. Zo wordt een roman van Margaret Drabble op een overtuigende manier in verband gebracht met 'God Save The Queen' van de Pistols, en het succes van de benefietsingle 'We Are The World' (1985) met de nieuwe reclamecampagne van Pepsi Cola. Marcus schrijft even hartstochtelijk over Prince en Johnny Rotten als over Rambo en Roland Barthes.

'Writings on Punk' is de ondertitel van In the Fascist Bathroom. Maar 'punk' is voor Marcus een breed begrip; ook Elvis Costello en Bruce Springsteen, die op hun eigen manier donderend nee zeiden tegen de no-nonsensementaliteit van Thatcher en Reagan, horen erbij. Aan hen, en aan subtiele protestalbums als Armed Forces en Nebraska, wijdt Marcus zijn mooiste essays. Niet alle columns, interviews en recensies in In the Fascist Bathroom zijn even goed - de bundel besluit met een stomvervelend pornografisch verhaal - maar het merendeel doet wat popessayistiek moet doen: enthousiasme opwekken voor de beschreven muziek. Wie de punk meemaakte, leest In the Fascist Bathroom als een nostalgisch portret van een energieke periode; voor ieder ander is het een aanstekelijk overzicht van de rockgeschiedenis vóór grunge.