Liggend luisteren naar kalmerende ambient in cocon De Melkweg

Dit weekeinde is De Melkweg in Amsterdam omgetoverd tot een centrum van ambient music. “Ambient is gewoon muziek voor velen, omdat je meer tijd van je leven liggend dan dansend doorbrengt,” aldus een van de deelnemers.

The Ambient Weekend, vr 29 en za 30 okt., De Melkweg, Amsterdam.

De herinnering aan het flappende geluid van de regenlaarzen die hij als jongen droeg, was voor Kees van Kooten voldoende om zijn halve jeugd terug te halen. Hij omschreef dat als een euforische ervaring. Om dergelijke geluidservaringen gaat het dit weekeinde in De Melkweg, tijdens The Ambient Weekend, met optredens van onder andere Pete Namlook, O Yuki Conjugate, Biosphere, The Dolly Rockers en Mixmaster Morris, alias Irresistable Force. De een noemt het slaapkamermuziek voor intellectuelen, de ander hoopt dat het de definitieve breuk is met beukende ritmes.

Ambient (op zijn Engels uit te spreken) heeft in ieder geval alles te maken met omgevingsgeluiden die een bepaalde sfeer oproepen. Die geluiden komen vaak uit de natuur, al wordt het merendeel elektronisch voortgebracht. Er zijn nogal wat stromende bergbeekjes te horen, hier en daar plenst een regenbui en ook steekt er verontrustend vaak een briesje op.

Op de vraag of je dan niet evengoed een bandrecorder in het wild kunt neerzetten reageert Pete Namlook gedecideerd. “Ik probeer geen natuurlijke geluiden te imiteren, ik voeg er de indruk die ik bij die geluiden krijg aan toe. Mijn nummer Life and Death geeft het melancholieke gevoel weer dat leven en dood oproepen. Zoiets bereik je niet door een bandrecorder bij een lijk in de kamer te zetten.”

De Melkweg wordt voor deze gelegenheid getransformeerd tot een comfortabele cocon met veel ruimte om te liggen. Zogenaamde brainmachines, apparaten die via ogen en oren de zintuigen prikkelen, kunnen naar believen op het hoofd worden gezet. Alles moet bijdragen aan de lichte trance die ambient op hoort te wekken. “Het is niet de bedoeling dat je met een pilsje in de hand bij de bar staat te lullen”, aldus de initiatiefnemers Per en Claes Meijer.

De term ambient is niet nieuw, maar werd al in de jaren zeventig gebruikt door ex-Roxy-Music-lid Brian Eno voor zijn experimenten met elektronische geluiden. Daarmee wilde hij een klankomgeving creëren die niet opdringerig was en waarin ieder geluid bestaansrecht had. Ook Klaus Schulze en bands als Tangerine Dream en Ashra Temple maakten in die tijd muziek die nu ambient genoemd wordt. In de jaren tachtig sliep ambient een beetje in, voor zover ze niet werd geconfisqueerd door de New-Agebeweging die er vooral positieve muziek van maakte. De laatste jaren heeft de housemuziek voor een nieuwe impuls gezorgd. Ambient wordt op house-feesten bij wijze van kalmeringsmiddel in horizontale houding beluisterd in de zogenaamde chill-out-rooms en bands als Biosphere combineren beide muzieksoorten tot 'ambient-house'.

Ook de meeste muzikanten die in de Melkweg optreden hebben eens met house geflirt of zijn er zelfs nog volop mee bezig zijn. O Yuki Conjugate vormt wat dat betreft de grote uitzondering. Elektronica wordt door deze groep gecombineerd met traditionele instrumenten als fluitjes, belletjes en een opzwepende percussie. Dat leidt tot fascinerende muziek die in de verste verte niet aan house doet denken. Ook het predikaat ambient lijkt door de soms felle ritmes niet toepasselijk.

Andrew Hulme van O Yuki Conjugate moppert dan ook: “Toen Brian Eno de term gebruikte begreep ik hem nog wel. Maar nu weet ik niet meer wat ambient betekent. Ik noem het maar muziek waar ik niet met anderen naar wil luisteren. Het bevordert het denken, doordat er een omgeving wordt gecreëerd die je in je op kunt nemen.” Maar volgens Mixmaster Morris bestaat ambient muziek wel degelijk “Ambient is gewoon muziek voor velen, omdat je meer tijd van je leven liggend dan dansend doorbrengt.” Namlook twijfelt er niet aan dat ambient interessant zal blijven. Hij is van plan om in de Melkweg een cd op te nemen. Er zijn geluiden te over. “Als ik morgen geen apparatuur meer heb maak ik ambient met twee lepels. Zal een goed verkopende plaat worden.”

    • Margriet Oostveen