Heerenveen; Rode pompeblêd van Friesland huilt

De komst van een internationaal industriepark brengt Heerenveen in beroering. Verschillende actiegroepen en belangenverenigingen als 'Leefbaar Heerenveen', 'Megapark NEE' en 'Stichting Mobilisatie Heerenveen' hopen het onheil nog te kunnen keren.

HEERENVEEN, 29 OKT. Achttien jaar geleden was actievoerder P. Moonen van 'Megapark NEE' op zeilvakantie in Friesland. Hij werd terstond verliefd op het uitgestrekte Friese land en besloot te verhuizen. Moonen bewoont nu een ruime boerderij in Tjalleberd, een van de dorpjes onder Heerenveen. Boven de koeien tekenen zich de hoge Friese luchten af, die het late najaarslicht verspreiden. “Ik wil hier nooit meer weg”, zegt hij. Het plan voor een 250 hectare groot industrieterrein met daarop vervuilende industrieën is een schrikbeeld van Moonen en duizenden andere bewoners van de dorpjes De Knipe, Luxwoude, Langezwaag en Oranjewoud rond Heerenveen.

Het gemeentebestuur van het 'Friese Haagje' en de provincie ondertekenden begin juli een intentieverklaring voor de bouw van het 'megapark', nadat soortgelijke plannen in Harlingen en Skarsterlân na felle protesten van de bevolking waren afgeblazen. Het provinciebestuur hoopt met de bouw van een groot internationaal bedrijventerrein de hoge werkloosheid - Friesland telt 50.000 werklozen op een beroepsbevolking van 260.000 mensen - te kunnen keren. Het creëren van werk is van belang, nu ook de arbeidsplaatsen in de landbouw afnemen en gemiddeld jaarlijks 1.400 personen de provincie verlaten, zeggen de bestuurders. Er wordt gegokt op de komst van grote buitenlandse bedrijven die echter alleen gelokt kunnen worden door middel van een hoge vestigingspremie, normaal 20 procent, hier 30 procent, en het scheppen van belastingvriendelijke zones.

Maar de meeste inwoners van Heerenveen en omringende dorpjes zijn fel gekant tegen de plannen. Een enquête wees uit dat 45 procent geen heil ziet in het megaproject. Er werden ongeveer 13.000 protesthandtekeningen verzameld en op de meeste huizen en boerderijen hangen protestaffiches: een grote rode pompeblêd (de waterlelie die het symbool is van de provincie) huilt rode bloeddruppels. De tegenstanders vrezen vooral aantasting van de leefbaarheid. Ze noemen het verder irreëel dat bedrijven naar Heerenveen zullen komen, terwijl er in de rest van Friesland 600 hectare industrieterrein braak ligt. Ook de besluitvormingsprocedure wordt gehekeld. “Wiegel en burgemeester Reinders hebben dit op een achterbakse, slimme manier bekonkeld, buiten alle streekplannen om”, aldus Moonen. Het onderzoeksrapport van het Brusselse onderzoeksbureau Plan Location International noemt Moonen een lachertje. “Door ons ingeschakelde deskundigen zoals prof. L. Reynders betitelden het rapport als 'een zeepbel'. Prof.dr. H. Folmer, hoogleraar economie, verklaarde dat hij het onderzoek het rapportcijfer 4 gaf, omdat er met slechts 22 bedrijven gesproken is, waaraan bovendien niet gevraagd werd of ze daadwerkelijk van plan zijn nieuwe vestigingen in Friesland te openen.”

Tegen de uitkomsten van het onderzoek van PLI heeft de Stichting Mobilisatie Heerenveen inmiddels een klacht ingediend bij de Raad van Tucht van het Nederlands Instituut voor Registeraccountants. Ook zijn brieven gestuurd aan de ministeries van WVC, landbouw, verkeer en waterstaat en sociale zaken waarin wordt gevraagd geen subsidie te verstrekken aan het project, dat in totaal 180 miljoen gulden kost.

Ook is een nieuwe politieke partij opgericht door de 71-jarige oud-socialist H. Geertsma. 'Leefbaar Heerenveen' keert zich tegen het megapark en wil strijden voor de leefbaarheid. “De kloof tussen bestuurders die lak hebben aan de mening van de bevolking en de burgers is in Heerenveen gegroeid. Wij willen beter naar de mensen luisteren.” Geertsma gokt op minstens vijf en maximaal twaalf zetels. Wethouder A. Meijer van Heerenveen vindt dat een 'groene' provincie en industrialisatie wel degelijk hand in hand gaan. De discussie is volgens hem van meet af aan vertroebeld, door grote affiches met rokende schoorstenen. “We willen hier geen chemische industrie, maar bedrijven uit de transport en voedingsmiddelenbranche.” Nieuwe banen zijn broodnodig omdat de werkloosheid hoog is, zegt hij. “We hebben nu de kans om tussen de 1.500 en 2.000 banen te scheppen.” Hij beklemtoont dat de intentieverklaring en het raadsbesluit een tussenstap vormen. Definitieve besluitvorming vindt volgend jaar zomer plaats. Meijer meent dat het maatschappelijk draagvlak voor het megaplan wel degelijk aanwezig is. “Een derde van de bevolking is voor, een derde tegen en een derde weet het niet. Van de laatste groep is 7 procent vóór, mits er schone industrie komt.”