'Gatt-fiasco bedreigt Navo'

ROTTERDAM, 29 OKT. De Amerikaanse regering eist vóór 15 december overeenstemming met de EG over de hoofdlijnen van een GATT-akkoord. Als dat niet lukt en de Europeanen krabbelen terug van eerder gemaakte afspraken, dreigen ernstige gevolgen voor de Atlantische betrekkingen. Dat kan leiden tot vermindering van de Amerikaanse troepensterkte in Europa en een ernstige verslechtering van de handelsbetrekkingen tussen de Verenigde Staten en West-Europa.

Dit vindt het Tweede-Kamerlid J. de Hoop Scheffer (CDA) na gesprekken met hoge ambtenaren van de ministeries van handel en buitenlandse zaken, en leden van het Huis van Afgevaardigden in Washington.

Snelle afronding van de GATT-onderhandelingen over liberalisering van de wereldhandel zijn voor president Clinton essentieel, zegt De Hoop Scheffer. De GATT behoort met het nieuwe systeem van gezondheidszorg en de goedkeuring van het handelsakkoord NAFTA met Mexico en Canada de belangrijkste aandachtsgebieden van de Amerikaanse president.

Wat de GATT betreft, eisen de Amerikanen dat West-Europa zich houdt aan het Blair House akkoord dat in november vorig jaar in Washington werd gesloten. Vermindering van landbouwsubsidies in de EG vormt daarvan een belangrijk onderdeel. De bezwaren die daartegen van Franse zijde zijn gerezen, mogen volgens de Amerikaanse autoriteiten de kern van het akkoord niet aantasten. Ze willen zelfs niet praten over 'cosmetische aanpassingen' die nu door de EG worden verdedigd.

In Washington wordt de datum van 15 december voor het bereiken van een nieuw GATT-akkoord als de “absolute deadline” beschouwd, zegt De Hoop Scheffer, omdat het Congres tot die datum is gehouden aan een snelle procedure die het alleen toestaat het akkoord aan te nemen of teverwerpen. Daarna heeft het Congres de vrijheid om het akkoord te amenderen.

“Ik vind het Amerikaanse standpunt correct”, zegt De Hoop Scheffer. “Dat betekent dat de Europese positie duidelijk moet blijven en dat de EG Frankrijk in het gareel moet houden. Je moet je realiseren dat de Atlantische relatie al onder grote spanning staat door de kritiek op de Verenigde Staten wegens hun veranderde houding bij de vredesoperaties van de VN en de kwestie-Somalië. Je moet hier in Washington ook niet met de vraag om meer Amerikaanse hulp in Bosnië aankomen, want dat is voor de VS geen vitaal probleem.”

De Hoop Scheffer wijst ook op de NAVO-topconferentie die op 10 januari wordt gehouden. “Als het GATT-akkoord dan niet rond is, nemen de spanningen in de Atlantische verhoudingen sterk toe. De Verenigde Staten handhaven tot nu toe 75.000 tot 100.000 militairen in Europa, maar dat kan veranderen. Belangrijker gevolg van het afspringen van een GATT-akkoord zijn de ernstige gevolgen voor de onderlinge handelsrelaties. Die zullen sterk verslechteren en dat zal ook zeer negatief uitpakken voor de Derde Wereld en de handel tussen de EG en het Verre Oosten.”