Senaat oneens met fiscale begunstiging van Nederland; VS kritisch over verdrag

WASHINGTON, 28 OKT. Een nieuw Nederlands belastingverdrag met de Verenigde Staten is gisteren onder vuur genomen in de Amerikaanse Senaat. Tijdens een hoorzitting voor de commissie van buitenlandse zaken zei de Democratische senator Paul Sarbanes dat hij niet gediend was van de voorkeursbehandeling die Nederland in zijn ogen zou krijgen.

In het uiterste geval verklaart de Senaat bij ratificatie dat een aantal voor Nederland gunstige bepalingen vervalt. Dat kan Nederlandse bedrijven en beleggingsmaatschappijen honderden miljoenen guldens kosten. “Het verdrag wijkt volgens mij sterker af van het gebruikelijke patroon dan alle bilaterale verdragen die wij hebben gesloten”, klaagde Sarbanes over een bepaling in het verdrag. De ijver van de Nederlandse onderhandelaars werd door hem niet gewaardeerd. Terwijl een aantal Nederlandse fiscaal juristen in de zaal toehoorde, sprak hij de vrees uit dat de voor Nederland gunstige bepalingen een precedentwerking zouden hebben voor toekomstige belastingverdragen. Hij opperde dat het Amerikaanse belastingbetalende publiek misschien werd geschaad door een sweatheart deal, waarbij vertegenwoordigers van grote internationale belangen elkaar wederzijds belastingvoordelen zouden gunnen.

Het belastingverdrag maakt een einde aan de mogelijkheid voor buitenlandse bedrijven om via Nederland te investeren in de VS. De Nederlandse investeringsroute naar Amerika, het zogenoemde treaty shopping, nam voor andere landen prikkels weg om zelf met Amerika te gaan onderhandelen over een belastingverdrag waarvan Amerikaanse bedrijven ook voordeel zouden hebben. Omdat het treaty shopping financieel voordelig was voor Nederland, had de Nederlandse delegatie geen haast met het sluiten van een nieuw verdrag. De onderhandelingen hebben dertien jaar geduurd. De Amerikaanse regering heeft het bestaande belastingverdrag met Nederland niet eenzijdig opgezegd maar heeft Nederland door het aanbieden van "extra's' tot het sluiten van een nieuw verdrag bewogen. Op 18 december vorig jaar hebben Nederlandse en Amerikaanse vertegenwoordigers het verdrag getekend, zodat het ter ratificatie zou kunnen worden voorgelegd aan het Nederlandse parlement en de Amerikaanse Senaat. “Het verdrag is niet perfect maar het is beter dan de huidige situatie”, zei Harrison Cohen, de belastingexpert van de gezamenlijke belastingcommissie van het Congres. Het te vervangen verdrag stamt van 1947 en is geamendeerd in 1965.

Tot de speciale voordelen voor Nederland behoren een aftrek van pensioenpremies, heffingsbeperkingen op eerder dan 1985 gerealiseerde winsten op onroerend goed en voor die datum gerealiseerde winst over filialen van Nederlandse bedrijven. Er wordt geen heffing gelegd op verzekeringspremies aan Nederlandse maatschappijen. Ook zijn er soepele regels voor joint ventures in Nederland met een buitenlands aandeel.

Bij de hoorzitting van de Senaatscommissie voor buitenlandse zaken over zeven belastingverdragen en protocollen kwamen hoofdzakelijk Nederland en Mexico aan bod. Het verdrag met Mexico werd bekeken in het licht van het omstreden Noordamerikaanse Vrijhandelsverdrag, waarover het Congres volgende maand een uitspraak moet doen. Het Nederlandse verdrag werd als te uitzonderlijk gezien. Wat normaal een hamerstuk voor de Commissie voor buitenlandse zaken zou moeten zijn, werd een zitting van bijna vier uur. De Amerikaanse staatssecretaris voor belastingzaken, Leslie Samuels, werd streng ondervraagd en toegesproken door Sarbanes, die als enig lid van de Senaatscommissie aanwezig was.

De kritiek is tekenend voor de nationalistische stemming in het Congres, dat tegenwoordig elk verdrag nauwkeurig uitvlooit op veronderstelde schade aan Amerikaanse economische belangen. Leden van het Huis van Afgevaardigden hebben over het algemeen meer kritiek op verdragen dan senatoren. De Senaat moet het belastingverdrag ratificeren, maar Sarbanes werkt samen met deskundigen van de gezamenlijke belastingcommissie van de Senaat en het Huis.

De Republikeinse Senator Byron Dorgan getuigde gisteren voor de commissie en pleitte voor het belasten van buitenlandse bedrijven op grond van wereldwijd inkomen, waarbij een deel wordt toegeschreven aan Amerika. Deze methode is algemeen gevreesd bij buitenlandse bedrijven omdat ze al hun boeken aan Amerika moeten uitleveren en volgens Amerikaanse accountingmethode moeten omrekenen.

Sarbanes was gestoken door de wederzijdse beloften van de Amerikaanse regering en de Nederlandse regering dat ze wetgeving en maatregelen die strijdig zijn met het belastingverdrag zullen vermijden. Volgens Sarbanes wordt zo inbreuk gemaakt op een prerogatief van het Congres. “Ik wil niet dat de president later gaat zeggen dat hij een veto op een wet gaat uitbrengen omdat hij daartoe een verplichting heeft”, zei Sarbanes. Volgens de Amerikaanse grondwet gaat een wet van het Congres boven een verdrag. In Nederland gaat een verdrag boven een wet. Het Congres kan in tegenstelling tot het Nederlandse parlement elk moment een verdrag door een nieuwe wet buiten werking stellen. Volgens het verdrag moeten Nederland en Amerika in een dergelijk geval overleg voeren. “We zijn dan niet verplicht om iets te doen”, zei de Amerikaanse staatssecretaris Samuels. Als verdediging van het verdrag voerde hij aan dat Nederland een van de grootste handelspartners van Amerika is. Hij vreesde dat landen niet zo graag meer met Amerika zouden onderhandelen als het Congres dan de verdragen eenzijdig door wetgeving zou veranderen. “We komen misschien op deze kwesties terug”, waarschuwde Sarbanes.