Kamercommissie tegen bijstandplan Wallage

DEN HAAG, 28 OKT. Een meerderheid van de Tweede-Kamercommissie die zich buigt over de toekomstige opzet van de bijstand, verzet zich tegen het plan van staatssecretaris Wallage (sociale zaken) om de uitkering voor alleenstaanden te verlagen naar 50 procent van het minimumloon.

De vertegenwoordigers van CDA, PvdA, D66, GroenLinks en GPV willen de bijstandsuitkering voor alleenwonenden handhaven op 70 procent van het minimumloon. Dit staat in het rapport "Rechten en plichten' van de commissie-Doelman-Pel dat vanmiddag is gepresenteerd.

In september hadden de regeringspartijen CDA en PvdA nog positief gereageerd op het akkoord dat Wallage en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) hebben gesloten over de bijstand. Om de woon- en leeffraude te beteugelen, wil Wallage de normuitkeringen verlagen.

Op dit moment geven veel samenwonende uitkeringsgerechtigden op dat ze alleenstaand zijn, zodat ze niet vijftig maar zeventig procent van het minimumloon ontvangen. Volgens het akkoord met de VNG moeten alleenstaanden vijftig procent krijgen, met daarop een toeslag voor wie kan aantonen werkelijk alleen te wonen. De gemeente moet volgens het VNG-akkoord over de hoogte van die toeslag, die maximaal twintig procent van het minimumloon mag bedragen, beslissen.

De commissie Doelman-Pel, die is ingesteld na berichten over bijstandfraudes in Groningen en Rotterdam, wil de bijstandsuitkering voor een alleenwonende handhaven op 70 procent van het minimumloon. Een systeem van toeslagen kan leiden tot verschillen tussen de gemeenten en deze vorm van rechtsongelijkheid wil de commissie zoveel mogelijk voorkomen.

Het Kamerlid Linschoten (VVD) neemt een minderheidsstandpunt in; hij wil de uikering van alleenwonenden verlagen van 70 naar 60 procent.

Voor woningdelers wil de commissie de uitkering verlagen van 60 naar 55 procent van het minimumloon. Het Kamerlid Rosenmöller (GroenLinks) verzet zich tegen deze verlaging, hij wil de uikeringen handhaven op het huidige niveau.

Pag.3: Kamerleden willen ook toeslag woningdelers

De verlaging van de uitkering van woningdelers naar 55 procent levert in principe een besparing op. Maar de commissie vindt dat woningdelers een toeslag moeten kunnen krijgen wanneer de bijstand niet toereikend is. De gemeentelijke sociale dienst beslist over de toeslag. Per saldo leveren de voorstellen van de commissie geen besparing op, want uit onderzoek blijkt volgens de commissie dat een belangrijk deel van de bijstandontvangers niet kan rondkomen van de bijstand. Het akkoord dat Wallage met de VNG heeft bereikt, leidt tot een structurele bezuiniging van 380 miljoen gulden.

Op andere punten dan de hoogte van de uitkeringen komt de commissie Doelman-Pel met unanieme aanbevelingen. De arbeidsbureaus moeten wettelijk worden verplicht om samen te werken met de gemeentelijke sociale diensten, die de bijstand uitvoeren. Arbeidsbureaus moeten aan de sociale dienst de naam doorgeven van een werkloze die weigert te solliciteren of aangeboden werk weigert.

In de nieuwe bijstandswet wordt al meer nadruk gelegd op plichten voor de uitkeringsgerechtigden. Zo moet de sociale dienst in samenspraak met het arbeidsbureau voor langdurig werklozen een "trajectplan' opstellen, waarin afspraken worden vastgesteld over bijvoorbeeld scholing en sollicitatie. De uitkeringsgerechtigde moet dit plan ondertekenen.

De commissie-Doelman-Pel wil dat het toezicht en de uitvoering van de bijstand aan een veel strengere controle wordt onderworpen. Een maand geleden concludeerde de Rekenkamer dat het toezicht op de bijstand ernstig tekort schiet. Ook zou het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid niet kunnen aantonen dat de bijstandsuitgaven rechtmatig worden besteed.

De commissie-Doelman-Pel wil verder dat de fraude veel strenger wordt aangepakt. Een onderzoekscommissie onder leiding van prof. dr. A. van der Zwan kwam medio september met een vernietigend rapport over de bijstand. Bij de uitvoering was "de norm zoek', in minstens één op de vier gevallen werd gefraudeerd en de administratie was een puinhoop. De commissie-Van der Zwan stelde voor de controle fors te intensiveren, alle uitkeringen met vijf procent te verlagen en bij een normuitkering van vijftig procent van het minimumloon alleen een toeslag te verstrekken als de feitelijke woonlasten dat rechtvaardigden. De commissie-Van der Zwan was door de bewindslieden van Sociale Zaken ingesteld na berichten over fraude met bijstandsuitkeringen.