Hoe raak je in de wereld van skinheads verzeild?

De bom tikt, Ned. 3, 21.00-21.46u.

In Mecklenburg, in het vroegere Oostduitse plaatsje Bliesburg houden mensen een bus met asielzoekers tegen. Ze willen hen niet hun gemeente toelaten; urenlang staan partijen tegenover elkaar totdat een van de dorpelingen de demonstranten zover krijgt dat ze naar huis gaan en ze de asielzoekers met rust laten.

Dat moment betekent het eind van het voorspel en het echte begin van de internationale televisieserie De bom tikt waarvan door de IKON, de initiatiefnemer van deze gedramatiseerde speelfilm, vanavond het eerste deel wordt uitgezonden. Na het vertrek van de demonstranten, blijven een aantal hardschreeuwende jongeren over die vervolgens de bus met buitenlanders overvallen, hem in brand steken waarbij één asielzoeker om het leven komt.

Tot die jongeren hoort ook de sympathiek aandoende Ralph, de werkloze zoon van de locoburgemeester van Bliesburg, die na de aanslag in het rechtsradicale circuit van skinheads verzeild raakt en uiteindelijk van die wereld en van het internationale rechtse netwerk het slachtoffer wordt.

Tegenover Ralph die stolz ist ein Deutscher zu sein', staan zijn zus Jessica, gevierd radiomaakster in Berlijn en haar (Nederlandse) vriend Gertjan die in de film de goede kant vertegenwoordigen en op onderzoek uitgaan in wat voor wereld haar broer terecht is gekomen. Hun speurtocht leidt hen naar een rechts trainingskamp in België en vervolgens naar Amsterdam waar Ralph tijdens een geheime bijeenkomst wordt "ingezworen' in de internationale, neonazistische Liga. Terwijl Jessica daar in Amsterdam bij een antifascisme-comité aanklopt om informatie te krijgen over het netwerk waarin haar broer terecht is gekomen, probeert Gertjan, nu ook als skinhead kaalgeschoren om van binnenuit de rechtsradicale wereld te leren kennen. Daarbij gaat het vooral om de hiërarchie binnen de extreem-rechtse organisaties en om hun leiders want zonder hun sturing zou er, zo menen de filmmakers, van rechts geweld en van het optreden van skinheads niet of nauwelijks sprake zijn. Het opmerkelijke van De bom tikt is dat de "rechtsigheid' die in Europa, vooral onder jongeren veel populariteit geniet, in die film niet wordt afgeschilderd als iets volstrekt absurds of iets dat volslagen onbegrijpelijk is. Ook maakte de Duitse regisseur Thorsten Näter vorige week in de VPRO-gids al duidelijk dat angst voor vreemdelingen niets ongewoons is en dat vreemdelingenhaat als vorm van agressie in psychologische zin normaal genoemd kan worden. Wat natuurlijk niet betekent dat hij en mede-filmmakers die angst en haat verontschuldigen; integendeel, want ze menen juist dat mensen moeten leren om daarmee fatsoenlijk en positief om te gaan. Na de "Duitse herfst van '92' werden begin dit jaar in Duitsland, Nederland, België en Frankrijk in het grootste geheim de opnames van de film gemaakt. Dat dat zonder enige ruchtbaarheid gebeurde, was noodzakelijk omdat neonazi's klaarstonden om de produktie te verhinderen. Waarmee volgens de IKON al meteen het belang van de film werd aangetoond.

    • Frits Groeneveld