Haagse politiek schrikt wakker

De succesvolste poging tot infiltratie van de politiek is natuurlijk die van de Amsterdamse hoofdcommissaris Nordholt zelf. Afgelopen vrijdagavond schetste hij voor de televisie in antwoord op vragen summier het probleem van de georganiseerde misdaad die probeerde door te dringen tot de politiek. Reeds twee dagen later sprak de politiek over niets anders dan dat. Er zijn weinig lobbyisten die zo snel resultaat weten te boeken.

Overigens geeft de manier waarop de politiek met de opmerkingen van Nordholt is omgesprongen en nog omspringt een aardig inzicht in de verhoudingen. Allereerst was er natuurlijk de familie Pavlov. Het afgelopen weekeinde zeer nadrukkelijk aanwezig in de media. Zo was daar D66-leider Van Mierlo. Na eerst te hebben gezegd “hooglijk verbaasd” te zijn over de inhoud van de mededeling stapte hij al snel over op het hem zo bekende terrein van de vorm. Van Mierlo vond het vreemd dat hij de waarschuwing via de media had moeten vernemen en noemde dit ook onjuist. Nordholt had zich volgens hem tot de politieke leiders moeten wenden. Nu was er een verdenking ten aanzien van de hele politiek ontstaan, terwijl de politiek toch al zo lijdt onder een negatief imago. Steun kreeg Van Mierlo van het CDA-Tweede Kamerlid Van der Heijden die eveneens meende dat Nordholt juist door zijn manier van formuleren de politiek in een slecht daglicht had gesteld. En ten slotte was er nog Kamervoorzitter Deetman die zich ook al zorgen maakte over het imago van de politiek, als gevolg van de uitspraken van de Amsterdamse hoofdcommissaris. Kortom, veel zorgen van veel kanten over het nationale incasseringsvermogen.

Even was de tijd van het Maria-kaakje helemaal terug. Buiten waait de wind om het huis, en dus doen we maar snel de gordijnen dicht. Net als in de jaren vijftig. Het is misschien te snel gegaan allemaal. In luttele weken tijd werd Nederland een echt land, zo lijkt het wel. Een rapport van voormalig Nieuw Linkser Arie van der Zwan toonde aan dat de bijstand, het sociale vangnet waarvan we onder leiding van Marga Klompé hadden afgesproken dat het alleen voor de allerbehoeftigsten was bestemd, op grote schaal werd misbruikt. Die leuke dynamische wisselkantoortjes in de winkelstraten van Amsterdam, produkt van deregulering, bleken in werkelijkheid witwaskantoren te zijn. Achter die vriendelijk ogende koffieshops, het uiterlijk vertoon van de Nederlandse permissive society, zitten in veel gevallen zeer professioneel georganiseerde misdaadsyndicaten, zo toonde het oprollen van een goed geoliede drugsbende aan. En dan was er ook nog het verhaal dat diezelfde georganiseerde misdaad tot de politiek probeert door te dringen.

Bij zoveel onheil is het niet vreemd dat de onthulling dat een Nederlandse minister van defensie twintig jaar geleden geheel op eigen houtje direct wapens wilde leveren aan het oorlogvoerende Israel, politiek Den Haag tamelijk geruisloos passeert. De vragen over de Vredeling-variant van Iran-gate moesten van Groen Links komen.

Het telkens terugkerende element in alle zaken die de laatste tijd voor zoveel "spannend nieuws' wisten te zorgen, is de aanvankelijk reactie vol ongeloof uit de politiek. Dat komt bij ons toch niet voor? We zijn toch niet als de rest? Inderdaad, het is even wennen. Nederland was het land van de kleine krabbelaars. Het land waarin politici in hun hoedanigheid als bestuurder van een woningbouw stichting op andermans kosten een schuurtje laten timmeren. Dat soort zaken. Die frauderende burgemeester in Gulpen was toch maar een incident? En die wethouders ook in het Zuiden die zich lieten fêteren door een bevriende aannemer, dat is toch ook niet symptomatisch voor het bestuur in Nederland?

Zo werd er tot en met het afgelopen weekeinde verder gedommeld. De conclusie van de politiek was aanvankelijk vooral dat "die Nordholt' eens tot de orde moest worden geroepen. En ook na de gedeeltelijke onthulling van de Amsterdamse infiltrant was er bij velen nog een houding van "is dat nou alles'. Een kandidaat raadslid van wie nog niet eens bekend was of hij op een verkiesbare plaats terecht zou komen? Ja, dat is nou alles en Nordholt heeft ook niets meer gesuggereerd. Maar het gegeven dat het niet de fractievoorzitter van de PvdA in de gemeenteraad betreft of een wethouder, maakt het niet minder verontrustend. Ongetwijfeld zijn juist de mensen die in de marge van hun partij opereren interessant voor criminele organisaties. Het gaat immers om de "oog en oor' functie. Voor het echt regelen van zaken beschikt de georganiseerde misdaad over andere middelen, zoals de diverse omkoopaffaires aantonen.

Wat Nordholt slechts heeft willen zeggen is dat in het wijdvertakte netwerk dat criminele organisaties opbouwen, het openbaar bestuur inclusief de politiek, niet buiten beschouwing blijft. Hij had het de politieke partijen rechtstreeks moeten zeggen en niet via de band van de media moeten spelen, was de afgelopen dagen een veel gehoorde opmerking. Afgezien van het feit dat Nordholt slechts antwoordde op vragen, is de politiek al lang op de hoogte gesteld. In haar notitie die minister Dales van binnenlandse zaken met een goed gevoel voor timing deze week naar de Tweede Kamer stuurde, staat dat zij met de voorzitters van de vijf grootste politieke partijen van het land gesprekken heeft gevoerd over hun rol bij het beschermen van de integriteit in de openbare sector. Tijdens die gesprekken hebben de partijvertegenwoordigers zich bereid getoond bij de selectie van hun bestuurders de integriteit een belangrijke rol te laten spelen.

Meer dan waakzaamheid beloven kunnen ze niet. Bijna alle partijen hebben besloten de luiken open te gooien, en te gaan recruteren buiten de geëigende partijkanalen om. Daarmee worden risico's gelopen. De tijd dat aspirant-partijleden nog werden geballoteerd en getest op hun ideologische "hardheid' is reeds lang voorbij. Een uitgebreid antecendenten-onderzoek naar iemand die zich meldt voor een deelraad, ligt niet voor de hand. Partijen afgrendelen voor mensen met onheuse bedoelingen is dan ook onmogelijk. Wie zijn partij een integraal onderdeel van de samenleving wil laten uitmaken loopt de kans ook de totale samenleving, inclusief zijn criminele kanten, tegen te komen. Dat is geen schande. Echt problematisch wordt het pas, als dat wordt ontkend.

De tijd dat aspirant-partijleden nog werden geballoteerd en getest op hun ideologische "hardheid' is reeds lang voorbij

    • Mark Kranenburg