Djazzex danst op samba's en Holiday

Gezelschap: Djazzex met drie nieuwe werken. No harm done; choreografie Marcelo Evelin. Miles smiles; choreografie Feri de Geus. Francesca at home with Walter's one minute; choreografie Antony Rizzi. Gezien: 27/10 Den Haag, Theater a/h Spui. Aldaar: t/m 30/10 en 4 t/m 6/11. Verder: Tournee door het land.

Djazzex bestaat dit seizoen tien jaar. Een jubileum dat met gepaste trots wordt gevierd. Het werkgelegenheidsproject uit begin 1983 is nu een florerend jazzdansgezelschap gesubsidieerd door WVC en de Gemeente Den Haag. De artistieke groei hield daarmee gelijke tred. Het uitgangspunt van Djazzex was de jazzdans meer te laten zijn dan vermaak alleen. Eerst werd er gekeken of dat mogelijk was en op welke wijze. Zo ontstond er op den duur een stijl die raakvlakken heeft met de moderne dans. De drie gastchoreografen die een bijdrage leveren aan het eerste jubileumprogramma -de Braziliaan Marcelo Evelin, onze landgenoot Feri de Geus en de Amerikaan Antony Rizzi- laten in hun werk zien dat de jazzdans in Nederland anno 1993 is uitgegroeid tot een volwaardige podiumkunst.

De danser/choreograaf Marcelo Evelin werkt reeds zes jaar in ons land, meestal met een eigen ad-hoc gezelschap. Zijn dansstuk No harm done is gebaseerd op de geschiedenis van zeven zwerfkinderen die afgelopen zomer werden vermoord in Rio de Janeiro. Evelins stuk keert zich tegen onze maatschappij die dit soort wantoestanden toelaat. Met fel realisme schildert hij de verhouding tussen de verschillende bevolkingsgroepen. De onderlaag is de straatjeugd die met de verkoop van loten en zakkenrollen een bestaan probeert op te bouwen. Daarboven troont de met geld strooiende (mannelijke) bovenklasse. Het zijn macho's in smetteloos wit gekleed, maar aan de binnenkant van het colbert kleeft bloed. De rol van de vrouw is die van madonna en hoer. Zij is het voorwerp van aanbidding en verguizing.

De driftige samba's van Mestre Marcal, Mestre Andre en Ile Aiye, roepen de sfeer op van het Braziliaans Carnaval. Een licht ontplofbaar mengsel van erotiek, geweld en vertwijfeling. Die elementen zijn tevens verwerkt in de heftige, soms acrobatische bewegingstaal van Evelin. Feri de Geus, lid en mede-oprichter van Coup d'Amour, maakte een choreografie geinspireerd op de autobiografie en de muziek van de Amerikaans jazzmusicus Miles Davis. Diens stem is op de band te horen, zijn portret staat afgebeeld op de draaibare achterwand die door Willemien de Bruijn werd ontworpen. De Geus is dicht bij zijn onderwerp gebleven. Miles smiles heeft de dynamiek van de jazz: strak maar wispelturig, gestructureerd en toch vrij. Het is een afwisselende, boeiende choreografie met uitstekende solo's van Randall Scott en Daan Wijnands. Dansers die, evenals de musicus, een inspiratie zijn voor de choreograaf, wiens vocabulaire is verrijkt met een stroom van inventieve, dansante bewegingen.

Antony Rizzi is verbonden aan Ballett Frankfurt van William Forsythe en trad hier onlangs op in Jan Fabre's voorstelling Da un'altra faccia del tempo. Rizzi's ballet Francesca at home with Walter's one minute is een collage van mallotige scenes -op zangnummers van Billie Holiday, Nina Simone en anderen- die worden afgewisseld met strikte dansdelen. Zij verraden een sterke verwantschap met het werk van Forsythe.

Vooral in die fragmenten laten de dansers van Djazzex zien wat zij waard zijn. Zij voelen zich in het gecompliceerde bewegingsidioom, dat hoge technische eisen stelt, volledig thuis. Zoals bijvoorbeeld Neel Verdoorn laat zien in haar schitterend uitgevoerde katachtige solo. Het is te hopen dat Djazzex de komende tien jaar in staat wordt gesteld zijn plannen uit te voeren. Dat is goed voor het gezelschap, maar tevens voor de verdere ontwikkeling van de jazzdans. Ook een parel aan de kroon van de danskunst.

    • Caroline Willems