Shell in Japan betrokken bij geheim kartel

TOKIO, 27 OKT. De zes grootste Japanse oliemaatschappijen, waaronder Shell Japan, houden al ruim een jaar via een geheim kartel het aanbod van olie in Japan kunstmatig klein om zo de prijs op te stuwen.

Dat meldt vandaag de Japanse krant Asahi Shimbun. Een woordvoerder van Showa Shell in Tokio ontkende vanmorgen dat het geheime kartel bestaat. In een reactie liet Shell Japan weten dat “noch het kartel noch een dergelijke overeenkomst zoals gesuggereerd in het artikel bestaat”.

Het landelijke kartel, "Six Society' genaamd, is volgens het bericht in Asahi Shimbun midden vorig jaar opgericht en controleert op dit moment tachtig procent van de Japanse markt. Het gaat behalve om Showa Shell Sekiyu - voor 50 procent in handen van de Koninklijke/Shell Groep - om Nippon Oil, Mitsubishi Oil, Cosmo Oil, Idemitsu Petrochemical en Nippon Kyodo.

Volgens de Japanse krant, die zich beroept op documenten en bronnen van de betrokken bedrijven, hebben de zes de prijs voor drie olieprodukten kunstmatig hoog gehouden. Deze drie olieprodukten zijn dieselolie, olie voor verwarming en "industrial grade bunker oil' (stookolie voor de industrie). Het kartel zou in strijd zijn met de anti-monopoliewet.

Volgens een bron van een van de olieconcerns hadden de zes geen andere keus. Door de inzakkende vraag naar de olieprodukten moesten ze gezamenlijk actie ondernemen om te voorkomen dat de prijzen drastisch zouden dalen. Uit de documenten zou blijken dat het aanbod van de zes in 1992 met niet meer dan een procent toenam, wat volgens de Japanse krant wijst op het kunstmatig klein houden van het aanbod.

Een distribiteur verklaarde tegenover de Japanse krant dat zijn bedrijf dit voorjaar een tekort aan olie had en dat dit de schuld was van de zes concerns. Pompstations in Japan werden genoodzaakt hun prijzen te handhaven, hoewel elders de prijzen omlaag gingen.

Het kartel was opgericht door de verkoopleiders van de zes concerns en werd buiten de verkoopafdelingen strikt geheim gehouden, omdat het volgens een bron van een van de zes “onwettig” was.

Het Japanse Showa Shell kwam dit jaar eerder in het nieuws toen bleek dat het ruim een miljard dollar had verspeeld door uit de hand gelopen beleggingen in dollar-termijncontracten. Topfunctionarissen hadden zich bij de transacties ingedekt tegen fluctuaties in de yen-dollarkoers. Daarbij werd bij Showa uitgegaan van een koers van de dollar van 145 yen. De Amerikaanse munt sloot het boekjaar 1992 echter veel lager op 125 yen.

De directie en commissarissen van Shell noemden destijds in een verklaring de gebeurtenis bij Showa "zorgwekkend'. De top van het Japanse bedrijf trad naar aanleiding van deze affaire af.

Op de Amsterdamse effectenbeurs reageerde het aandeel Koninklijke Olie vanmorgen in de eerste uren van de handel nauwelijks op het bericht uit Japan. Gisteren sloot het fonds op 198,60 gulden. Vanmorgen gaf het aandeel zes dubbeltjes prijs. Het koersverloop van Koninklijke Olie was daarmee echter in lijn van de aandelenmarkt op het Damrak.