Omstreden jury geeft Roddy Doyle Booker Prize

ROTTERDAM, 27 OKT. De belangrijkste Engelse literaire prijs, de Booker Prize, is gisteravond toegekend aan de Ierse schrijver Roddiy Doyle voor zijn roman Paddy Clarke Ha Ha Ha.

De uitreiking van de prijs, dit jaar voor de vijfentwintigste keer, werd voorafgegaan door nog meer gekrakeel dan gewoonlijk. Critici betichtten de zeskoppige jury al voordat de zes nominaties bekend waren gemaakt van incompetentie, bestempelden de juryleden als "literaire vedergewichten', ontstaken in woede over het ontbreken van de gedoodverfde winnaar Vikram Seth op de shortlist met zijn mammoetroman A Suitable Boy, en toonden zich zelfs openlijk ontevreden over het feit dat zes niet-Britse auteurs genomineerd werden.

De Canadezen Carol Shields (The Stone Diaries) en Michael Ignatieff (Scar Tissue), de Westindische Caryl Phillips (Crossing the River), de Australiër David Malouf (Remembering Babylon) en de uit Hongaarse ouders geboren Tibor Fischer (Under the Frog) moesten uiteindelijk wijken voor de Ier Roddy Doyle (35).

In zijn dankwoord haalde hij achteloos maar venijnig uit naar Auberon Waugh en andere critici die gevallen zijn over het geringe gehalte "Englishness' van de shortlist: “Waugh zal wel niet blij zijn dat zo'n vreemdeling de prijs gewonnen heeft”, om onmiddellijk weer beminnelijk te worden met “Als ik in de jury had gezeten, zou ik hier nu niet hebben gestaan”.

Vlak voor de bekendmaking publiceerde het dagblad The Guardian voor het eerst, en onmiskenbaar als aanval op de Booker bedoeld, een shortlist van zes titels die in aanmerking komen voor hun eigen literaire prijs. Vikram Seth staat hier wel op, samen met Pat Barker (The Eye in the Door, Joan Brady (Theory of War, A.Chaudhuri (Afyernoon Raag), Brian Moore (No Other Life) en Susan Swan met The Wives of Bath. Waugh zal ook met deze lijst wel niet gelukkig zijn.

De meest omstreden Booker-jury tot nu toe - Lord Gowrie, Gillian Beer, Anne Chisholm, Nicholas Clee en Olivier Todd - koos uit de zes genomineerden de meest populaire schrijver. Bij de slotvergadering vielen eerst Fischer, Phillips en Ignatieff af en vervolgens Malouf. De strijd duurde het langst tussen Shields en Doyle, met hun uiterst lezersvriendelijke romans. Deze jury koos nadrukkelijk niet voor intellectualistische boeken maar voor "gevoel' en "communicabele emoties'. Rationele criteria zijn moeilijk aan te leggen, zei Lord Gowrie gisteren, “wij zes bookaholics kozen eenvoudig uit de fantastische 115 inzendingen de boeken die ons het diepst raakten”.

Een panel bestaande uit Germaine Greer, Tom Paulin en Victoria Glendinning discussieerde voorafgaand aan de bekendmaking van de uiteindelijke winaar voor de BBC-televisie over de groep van zes. Paulin en Glendinning gaven de voorkeur aan Malouf, wiens Remembering Babylon Greer vervult met "hartkloppingen van afschuw'. “Doyle is veruit de allerbeste. Paddy Clarke Ha Ha Ha is zo subtiel, het wordt bij herlezen steeds beter - het boek is te goed voor de Booker” zei Greer. Volgens Glendinning maakt het boek kans een "immortal book of adolescence' te worden, dat behalve door volwassenen ook gelezen zal worden door jongeren vanaf twaalf jaar.

Wat er verder ook getwist wordt over de Booker Prize 1993, zeker is dat de twintigduizend pond en een naar verwachting bijzonder groot aantal lezers Roddie Doyle toekomen. De komische, maar ook o zo trieste roman Paddy Clarke Ha Ha Ha, over een tienjarig jongetje dat in een buitenwijk van Dublin opgroeit in de jaren zestig en op zijn manier probeert het mislukkende huwelijk van zijn ouders te redden, is een sublieme roman met onvergetelijke dialogen.

“"Ontroerend' lijkt me geen diskwalificatie” zei Doyle gisteravond droogjes voor de BBC-televisie over de hele controverse van dit jaar. “Literatuur en populariteit hoeven elkaar toch niet uit te sluiten?” De auteur, wiens bekendheid ook te danken is aan de verfilming van alle drie romans uit de trilogie The Committments, The Snapper en The Van (in wording), zegt dat er stellig geen vervolg ("Paddy Clarke Boo Hoo Hoo - The Teenage Years') op zijn bekroonde boek komt.

    • Margot Engelen