Canada, Canada

EEN POLITIEKE AARDVERSCHUIVING zoals zich zelden in een Westerse democratie voordoet heeft de parlementaire staalkaart in Canada radicaal gewijzigd.

De parlementsverkiezingen hebben een enorme zetelwinst opgeleverd voor de Liberale partij van de nieuwe premier, Jean Chrétien, en de Progressief Conservatieve partij van oud-premier Kim Campbell gedecimeerd tot twee zetels. Dat is deels een vertekening van de stemverhoudingen als gevolg van een kiesstelsel waarbij per district de kandidaat met de meeste stemmen wordt gekozen, maar toch vooral het gevolg van de Canadese onvrede met de Conservatieven die Canada sinds 1984 regeerden. Twee regionale partijen, het separatistische Bloc Québécois en de populistische Reform-partij in het Canadese verre Westen, wonnen ieder een stevige vertegenwoordiging in het parlement.

De politieke reuzenzwaai in Canada past in een patroon dat zich eerder in de Verenigde Staten aftekende met de verkiezing van president Clinton. Net als de Democraten staan de Liberalen voor een pragmatisch-economische aanpak. Met de benoeming van Chrétien tot premier komt de partij van Pierre Elliot Trudeau, de flamboyante vroegere leider van de Liberalen, terug aan de macht. En daarmee een beleid dat zich vermoedelijk minder op economische orthodoxie en meer op stimulering zal richten. Na drie jaar inzinking staat de Canadese economie overigens aan het begin van hoopvol herstel.

Als oppositiepartij hebben de Liberalen zich verzet tegen het Noordamerikaanse vrijhandelspact (NAFTA), dat moet leiden tot een vrijhandelsgebied van de arctische Hudson Baai tot aan Yucatan in het zuiden van Mexico. NAFTA was het stokpaardje van de Conservatieven. Tot nu toe hebben vooral de schermutselingen over de Amerikaans-Mexicaanse betrekkingen in NAFTA de aandacht getrokken - vooral door toedoen van de Texaanse dwarsligger H. Ross Perot - maar nu zal Canada vermoedelijk ook met bedenkingen komen waardoor het begin van de Noordamerikaanse vrijhandelszone op 1 januari 1994 van een nieuwe onzekerheid is voorzien. Overigens hebben de Canadese bezwaren niet zozeer betrekking op het uitgangspunt van vrije handel, maar weerspiegelen ze de zorg over het Amerikaanse overwicht in de bilaterale economische betrekkingen. Naar het zich laat aanzien valt dat met beperkte ingrepen en enige Amerikaanse inschikkelijkheid weg te plooien.

DE GROOTSTE UITDAGING voor de nieuwe premier zal zijn om meertalig en multicultureel Canada als federatie bijeen te houden. Een jaar geleden mislukte een compromis tot grondwetswijziging voor meer regionale autonomie. Voor Europa, dat sinds "Maastricht' openlijk worstelt met de vormgeving van een proces van eenwording van soevereine staten, blijft Canada een boeiend experiment.