Personeel Bova sluit poort voor oude rivaal

VALKENSWAARD, 26 OKT. Aan de sinds gistermiddag vijf uur hermetisch gesloten poort van de touringcarfabriek Bova in Valkenswaard hangt een spandoek: "Berkhof binnen - banen buiten'. Een bakkerij brengt twee dozen vol met broodjes. In de hal hangt trots de vermelding uit 1987 van de uitreiking van de Koning Willem I-plaquette “op grond van de betekenis van de onderneming voor de Nederlandse economie en wegens haar vindingrijkheid”. Drie mannen houden in de druilregen de wacht bij de poort. Bova, met nu nog 480 personeelsleden, is sinds gisteren bezet.

Dat gebeurde, zegt voorzitter P. Verhoeven van de ondernemingsraad, die sinds vanmorgen de feitelijke bevelvoerder is over de onderneming, nadat de directie gistermorgen van de bewindvoerder mr. H. Prinsen van de onderneming United Bus, waarvan Bova onderdeel is, te horen kreeg dat men informatie diende te verschaffen aan onderneming Berkhof. Dat bedrijf is eveneens in Valkenswaard gevestigd en maakt net als Bova bussen. En dat bericht kwam zeer gevoelig aan, want sinds er in 1969 een scheiding tussen Bova en Berkhof tot stand kwam, beschouwt men elkaar zo niet als aartsvijanden dan toch als felle concurrenten en is er sprake van een zekere mate van animositeit. Om te voorkomen dat informatie het bedrijf uitgaat, werd tot een bezetting besloten. De fabriek werkte vandaag normaal door. Verhoeven van de ondernemingsraad: “De bezetting zal zo lang duren totdat we van Prinsen de bevestiging hebben dat Berkhof zich als geïnteresseerde zal terugtrekken”.

Er bestaat grote verbazing over de als een “move” beschouwde actie van Berkhof. Bova werd buiten het vorige week aan United Bus verleende uitstel van betaling gehouden, dus waarom de Berkhof-interesse voor Bova en niet voor de wél in de surséance betrokken andere United Bus-onderdelen Den Oudsten in Woerden en DAF Bus in Eindhoven, was vanmorgen de prangende vraag. Bestuurder G. van Os van de Unie BLHP, die evenals de Industriebond FNV de bezetting steunt, zei alleen maar naar de achtergronden te kunnen gissen: “Het kan een methode zijn van Berkhof om de grootste concurrent een hak te zetten en om hem door middel van het verkrijgen van elementaire bedrijfsinformatie de doodsteek toe te dienen.”

Volgens bestuurder J. Kirkels van de Industriebond FNV lijkt het erop dat Berkhof erop uit is “voor een appel en een ei Bova over te nemen om vervolgens met haar kennis aan de haal te gaan en om uit een eventueel faillissement van United Bus alleen maar de krenten te halen”.

De directie van Berkhof ontkende overigens aanvankelijk dat zij in Bova was geïntereseerd, maar vanmorgen luidde haar commentaar op Radio Brabant al wat genuanceerder: toen werd de belangstelling in ieder geval niet langer ontkend.

Bova heeft 480 werknemers en maakt per jaar 400 reisbussen. Het bedrijf ging in 1989 op in United Bus. Volgens Verhoeven was Bova tot nu toe de enige onderneming in United Bus die winst maakte. Hij ontkent niet dat er door de economische recessie afzetmoeilijkheden zijn ontstaan. “ We hebben vooral wat teveel tweedehands bussen, maar in het algemeen zijn de herfst en de winter in deze branche altijd de wat stille tijden en trekt de vraag in het voorjaar weer aan. We spelen op het moment quitte, maar het is nog altijd een goed renderend bedrijf.”

Twee voormalige directeuren van Bova, P. van Doorne en W. Lijmer, hebben intussen een plan gemaakt om Bova in afgeslankte vorm voort te zetten. Van de 480 arbeidsplaatsen zouden er dan 160 moeten verdwijnen. Voor de mensen die daardoor hun werk zouden verliezen zou er een sociaal plan komen. “Aan dat plan”, aldus Kirkels van de Industriebond FNV, “geven wij en de werknemers de voorkeur”.

Vanmiddag zou er in Eindhoven een gesprek plaatsvinden met de bewindvoerder. In ieder geval willen de bezetters, die 's avonds en 's nachts met een man of twaalf het bedrijf bewaken, de actie voortzetten totdat aartsrivaal Berkhof zijn onbescheiden blikken van Bova afwendt. Wie zich vanmorgen aan de poort meldde met de bedoeling eens even in de boeken te komen kijken, werd resoluut de deur gewezen. Dat zou, zei Verhoeven, zeker gelden voor de accountant van Berkhof die zich volgens hem op last van de bewindvoerder naar het bedrijf zou begeven.

Het actiecomité heeft vanmorgen formeel alle bevoegdheden van de directie overgenomen. De directie, die volgens Verhoeven volledig achter de bezetting staat, zou worden verzocht het bedrijf te verlaten mocht zij worden aangesproken op de situatie, die gistermiddag met de bezetting is ontstaan.

De directie van Berkhof was niet voor commentaar bereikbaar. Bewindvoerder Prinsen was gisteren en vandaag druk in onderhandeling met de banken over onder meer een boedelkrediet voor United Bus, nodig om de lonen over oktober te kunnen betalen en de zaken verder rustig te kunnen afwikkelen. Tot vanmiddag was onzeker of dit boedelkrediet er komt. Prinsen zou vanavond opening van zaken geven.

Ook het bedreigde Den Oudsten in Woerden (openbaar vervoersbussen) wil liever geen buitenstaander in huis. Directeur H. Kunkeler is op zoek naar financiers en heeft de bewindvoerder laten weten dat “een management-buy out de voorkeur verdient.” Bestuurder H. Wijninga van de Industriebond FNV zegt dat er “serieuze gagadigden' voor Den Oudsten zijn “ook van buiten het bedrijf”. Het verwacht echter dat de gesprekken over een overlevingsplan voor het Woerdense bedrijf wel enkele weken kunnen duren.