Paus Johannes XXIII bewonderde Mussolini

ROME, 26 OKT. Paus Johannes XXIII, die met het Tweede Vaticaans Concilie in de jaren zestig de aanzet heeft gegeven tot een belangrijke vernieuwing binnen de katholieke kerk, heeft volgens een nieuwe uitgave van zijn brieven sympathie gehad voor de fascistische dictator Mussolini.

Het gaat om brieven die hij in 1936 en 1940, toen hij apostolisch nuntius was in Griekenland en Turkije, heeft geschreven aan familieleden. In een eerdere uitgaven van deze brieven, in 1968, zijn de verwijzingen naar Mussolini geschrapt.

In 1936 schrijft hij opgelucht dat de Italiaanse militaire actie in Afrika goed is verlopen. Het is “alsof een geheime kracht Italië heeft geleid en beschermd”, schrijft hij. In 1940 schrijft hij uit Istanbul over zijn bewondering voor Mussolini omdat hij Italië zo lang buiten de oorlog heeft gehouden. “Er bestaat echt een Voorzienigheid en we moeten Mussolini bedanken dat hij er het instrument van is geweest. Hij heeft Italië buiten het conflict gehouden: zo heeft hij het leven van heel wat jongeren en heel wat gezinnen gered: en nadat we mee zijn gaan doen in de oorlog zijn we al na tien dagen bij een wapenstilstand.”

Dat de latere paus (van 1958 tot zijn dood in 1963) in het begin positief stond tegenover Mussolini omdat hij Italië aanvankelijk buiten de Tweede wereldoorlog heeft gehouden, was al eerder geschreven. Maar de omissies die nu zijn ontdekt, hebben veel beroering gewekt. De curator van de uitgave uit 1968, monseigneur Loris Capovilla, veertig jaar lang secretaris geweest van de latere paus Johannes XXIII, zegt dat hij de passages heeft weggelaten omdat hij wilde voorkomen dat daar politiek misbruik van zou worden gemaakt, bijvoorbeeld door de neo-fascisten.

Sommigen zien in de publikatie van de volledige versie van de brieven een poging om het proces van zaligverklaring van Johannes XXIII te blokkeren. Dat zou passen in een bredere poging van conservatieve katholieke elementen om een aantal maatregelen van het Tweede Vaticaanse Concilie terug te draaien. De omstreden passages zijn deze week openbaar gemaakt door het katholieke weekblad Famiglia cristiana.

    • Marc Leijendekker