Onenigheid in het team van Jeltsin over landhervorming

MOSKOU, 26 OKT. Binnen de regering van president Jeltsin is onenigheid ontstaan over een belangrijke hervorming betreffende het grondbezit. De onenigheid komt na speculaties dat Jeltsins team versneld een aantal hervormingen zou doorvoeren, nu het daarbij niet meer kan worden belemmerd door het Russische parlement.

Na het onderdrukken van de door het parlement geleide opstand, op 3 en 4 oktober, spraken kringen rondom president Jeltsin van een "window of opportunity'. De economische en politieke hervormingen zouden niet meer worden gehinderd door het parlement onder leiding van Jeltsins rivaal Roeslan Chasboelatov en een nieuw parlement zou pas op 12 december worden gekozen. De president regeert Rusland nu per decreet. De afgelopen weken heeft Jeltsin wel een reeks politieke besluiten genomen, maar voorzover bekend nog geen radicale economische maatregelen.

Afgelopen weekeinde kondigde de hervormingsgezinde minister van financiën Boris Fjodorov alsnog op korte termijn “belangrijke beslissingen” aan. Die zouden nog voor de verkiezingen van december een “doorbraak” forceren. “Dat betekent dat we een kans hebben verscheidene belangrijke kwesties op te lossen die het lot van de economische hervormingen in 1994 zullen bepalen”, aldus de minister op een persconferentie.

President Jeltsin zelf kondigde afgelopen weekeinde tijdens een bezoek aan de stad Jaroslav aan dat hij “in de komende dagen” de beperkingen op de verkoop van land zou opheffen. Dat leek een van de maatregelen te zijn waarop Fjodorov doelde, want hiermee zou een einde worden gemaakt aan decennia van een staatsmonopolie op het bezit van land. Door dit monopolie kunnen private landbouwbedrijven en de onroerend goedsector maar moeilijk van de grond komen. Het leasen van land en de verkoop van kleine stukjes is al wel toegestaan.

Gisteren bleek echter dat over de maatregel binnen het team van Jeltsin grote onenigheid bestaat. Een hoge ambtenaar van het ministerie van landbouw, Valeri Alakoz, zei in een vraaggesprek dat een dergelijk decreet de doodsteek zou betekenen voor staatsboerderijen. Ook vreesde hij dat speculanten zich het land zouden opkopen en het dan braak zouden laten liggen in afwachting van het stijgen van de grondprijs. Het ministerie van landbouw vindt dat een zo zware maatregel eerst moet worden besproken door het nieuw te kiezen parlement, aldus Alakoz, die intussen naar eigen zeggen met succes campagne voert voor wijzigingen in het ontwerp-decreet.

Een adviseur van de president, Pjotr Fillipov, sprak zich gisteren ook uit tegen Jeltsins voornemen, maar juist omdat het inmiddels niet meer ver genoeg zou gaan. Volgens Fillipov werken staatsboerderijen boeren die voor zichzelf willen beginnen tegen, en het decreet zou die praktijken volgens hem expliciet moeten verbieden.

De tekst van het decreet is nog niet openbaar. Volgens Alakoz is er “een voortdurende veldslag” over de tekst gaande tussen voor- en tegenstanders van radicale hervormingen. En, zo zei hij, dat zou er toe kunnen leiden dat een maatregel over grondbezit voorlopig uitblijft.

    • Hans Nijenhuis