Fiat is hoofdprobleem

Heel langzaam krijgt Italië weer een beetje hoop. Het diepste punt in de recessie lijkt te zijn bereikt, maar het land is nog lang niet uit het dal en de bezorgdheid over de werkloosheid blijft groot.

De werkgeversorganisatie Confindustria heeft vorige week cijfers bekendgemaakt waar voor het eerst sinds maanden weer een plusje voor staat. In augustus is de industriële produktie met 2,6 procent gestegen. De andere maanden van dit jaar hadden steeds weer een nieuwe daling laten zien. Het cijfer van augustus op jaarbasis blijft daarom negatief: - 4,2 procent.

De voorlopige cijfers van september en oktober bevestigen deze trend volgens Confindustria. Verwacht wordt dat de daling van de industriële produktie in het derde trimester verder terugloopt naar -3,9 procent. Over de vraag wat het bruto nationaal produkt dit jaar doet, lopen de voorspellingen uiteen. De meeste economische instellingen komen uit op een lichte daling.

Positieve ontwikkelingen zijn de nieuwe daling van het disconto, vorige week in het kielzog van Duitsland, en de stijging van de export. Een groot deel van de Italiaanse industrie, vooral het midden- en kleinbedrijf, profiteert van de goedkopere lire. Negatieve signalen voor wat betreft de export komen alleen van de sectoren auto's en banden, wat betekent dat toonaangevende grote bedrijven als Fiat en Pirelli minder profiteren van de devaluatie van de lire.

Fiat wordt een hoofdprobleem. De bond van metaalarbeiders heeft een telegram geschreven waarin de situatie dramatisch wordt genoemd. De markt is met 25 tot dertig procent gedaald, en iedere maand worden er tegen de 30.000 werknemers twee weken op non-actief gesteld. De bonden hebben al laten weten dta ze niet eens willen denken over sluiting van een of meerdere fabrieken.

De stijging van de export wordt gecompenseerd door de slappe binnenlandse vraag. Die is 4,3 procent lager dan vorig jaar. Vooral de sectoren fotografie en huishoudelijke apparaten hebben daaronder te lijden. De buikriem wordt niet aangehaald: de uitgaven voor levensmiddelen blijven licht stijgen. Maar voor het economische onderzoeksinstituut Prometeia vertoont de binnenlandse vraag voorlopig weinig verbetering. Dat is voor deze organisatie aanleiding om grote vraagtekens te zetten bij het optimisme van Confindustria. Zij voorspelt dat de laatste maanden van dit jaar nauwelijks vooruitgang zullen laten zien.

De zwakke binnenlandse vraag heeft een gunstig effect op de inflatie. Verwacht wordt dat de prijzen deze maand nauwelijks zullen stijgen. De inflatie op jaarbasis ligt op 4,3 procent. Voor volgend jaar wordt eenzelfde niveau voorspeld. Vorig jaar lag de inflatie nog op 4,8 procent.

Een belangrijke extra rem op de inflatie moet komen uit een loonstop voor ambtenaren. Minister Sabino Cassese, verantwoordelijk voor Openbaar bestuur, heeft een wetsvoorstel ingediend om alle automatische verhogingen voor drie jaar op te schorten. Dit is onderdeel van een groots opgezet en ingrijpend plan om de bureaucratie efficiënter en effectiever te laten functioneren.

Ondanks de recessie zijn de inkomsten van de fiscus groter geworden, door verhoging van een aantal belastingen en betere controle. In de eerste acht maanden van dit jaar is acht procent meer opgehaald dan in dezelfde periode vorig jaar.

Het kabinet heeft signalen gegeven dat het de teugels wat wil laten vieren, om te voorkomen dat de werkloosheid te sterk stijgt. Dit is deze herfst het hoofdprobleem van de Italiaanse economie. Vrijwel iedere dag zijn er nieuwe acties van werknemers die dreigen te worden ontslagen. Vorige week hebben demonstrerende arbeiders in Turijn een paar uur lang het station bezet. Voor donderdag hebben de drie vakfederaties een algemene staking van vier uur uitgeschreven om het kabinet te dwingen tot extra werkgelegenheidsmaatregelen. Behalve in de auto-industrie is ook in de staal de situatie dramatisch. De staalfabriek Ilva, een staatsbedrijf, heeft deze maand een plan ingediend om vóór 1996 11.500 posten te snijden. Verwacht wordt dat zeker tot 1996 de werkloosheid hoog blijft, rond de twaalf procent. Bovenop de problemen die de recessie veroorzaakt komt de herstructurering van staatsbedrijven, die om politieke redenen lang is uitgesteld.

Mede in een antwoord aan de bonden wil minister van arbeid Gino Giugni bijna één miljard gulden extra uittrekken voor maatregelen om de arbeidsmobiliteit te vergroten en voor de opvang van tijdelijk werklozen. Hij heeft gedreigd af te treden als het parlement hiermee niet akkoord gaat. Deze uitgaven komen bovenop de begroting die dezer dagen in het parlement wordt behandeld. Het is nog onduidelijk waar het geld voor deze extra maatregelen vandaan moet komen.

    • Marc Leijendekker