De handel en wandel van kunstkenner Michel van Rijn

Ooggetuige, RTL4 21.00-21.50u.

De documentaire De liegende Hollander toont de handel en wandel van Michel van Rijn, een man die het zakendoen tot een dubieuze kunst heeft verheven. De in Parijs geboren Nederlander, die in veel Europese landen zijn gezicht niet meer durft te laten zien en aan wie de politie in Amerika en Argentinië nog wel het een en ander heeft te vragen, maakt volgens de uitzending slim gebruik van de hebzucht van de rijken en hij heeft dan ook wel iets van Robin Hood, ware het niet dat hij het gestolen geld niet aan de armen geeft maar er zelf champagne van drinkt.

De 43-jarige Van Rijn, die onlangs zijn autobiografie publiceerde onder de titel "Hot art, cold cash', heeft in zijn carrière in de kunsthandel zo'n honderd miljoen gulden omgezet. Hij begon op veertienjarige leeftijd toen het “niet top” ging op school en hij, zoon van een Amsterdamse tandarts en een schilderende moeder, een winkeltje in Turkse met patchoeli besprenkelde schapejassen begon. In de uitzending worden enkele van Van Rijns oplichterspraktijken uit de doeken gedaan. De Amsterdamse zakenman Dingeman Stoop liet zich voor vijf miljoen gulden flessen. Opgewekt toont de voormalige voetbalbestuurder en liftenfabrikant een Byzantijnse goudschat die volgens Van Rijn op zijn verzoek door een Griekse vervalser werd vervaardigd om wraak te nemen op Stoop en het veilinghuis Sotheby's. “Ja”, geeft Van Rijn toe, “ik ben er echt happy mee want ik was natuurlijk volledig in de running en bezig indertijd, ik had een geweldige zaak opgebouwd en ik ben op een gigantische manier naar beneden getrokken en je moet me niet kwalijk nemen dat ik ervan genoten heb om ze hun trekken thuis te geven op die manier”. Aan de orde komt verder Van Rijns handel op Cyprus, waar hij priesters verleidde hun oude iconen (in de uitzending wordt steeds gesproken over het icoon) te ruilen tegen vers geschilderde iconen, volgens Van Rijn “geen goedkoop oplichtersverhaal” omdat de priesters de iconen niet artistiek benaderden maar er toch vooral gevoelsmatig mee omgingen. Ook aandacht krijgt zijn ruzie met twee orthodontisten die een schilderij "De zittende man' van Frans Hals in bezit wilden krijgen krijgen maar na een aanbetaling van een miljoen niets meer hoorden. “Ik kan daar heel veel versies van geven”, zegt Van Rijn. De orthodontisten hebben zich volgens hem “misdragen” want niet alleen kwamen ze bij de gerechtelijke procedure met “een fietsverhaal” aanzetten maar ook zouden ze er in hun praktijk een onsympathieke onpersoonlijke benadering (“zes stoelen tegelijk”) op na houden. De kinderen die zij behandelen krijgen te weinig aandacht en er is ook niet eens speelgoed, dat was bij vader Van Rijn wel anders.

Michel van Rijn (leuke halve snor, mooie slag in z'n haar) woont volgens de uitzending op tijdelijke adressen en doet zijn zaken bij voorkeur in dure hotels waar het grote geld nu eenmaal zit. “Ik gooi het geld er door het raam uit en het komt door de deur weer naar binnen”. Zijn geheim is een doortastende hand van kopen. “Als je niet met de flappen op het juiste moment over de brug komt dan kun je het schudden”. Immers: “Money talks, bullshit walks”.

    • Arjen Schreuder