ANDERS ZIEN

In NRC Handelsblad van 18 oktober schreef Hans Renders over de tentoonstelling "De kunst van het anders zien' (werk van blinde en slechtziende kunstenaars).

Hij schrijft: “De blinden die de grote, houten sculpturen van J.A. Graña Moreira betastten, deden dat met één hand. De albasten/hardstenen en houten beeldjes van Bolt werden over het algemeen met twee handen bevoeld. De beroemde blindenpsycholoog Géza Révész schreef aan het begin van de jaren vijftig dat blinden naar symmetrie in objecten zoeken als ze met twee handen voelen. Dat is een aannemelijke stelling, want de twee marantibeelden van Graña Moreira worden aanvankelijk met één hand bevoeld. Zo gauw het duidelijk is dat het hier vrouwen betreft met twee schouders, wordt de andere hand in stelling gebracht.”

Ik denk dat deze verklaring niet juist is. Of het nu om symmetrische of asymmetrische figuren gaat, tweedimensionaal of driedimensionaal, een blinde of een ziende kan voelend eerst "overzicht' van het geheel en "inzicht' in de verhoudingen krijgen als hij daarbij twee handen tegelijk gebruikt. Een beeld moet je omvatten wil je het leren kennen; heel omvangrijke beelden leveren bij het tastend waarnemen daarom problemen op. Dat bij de opening van de tentoonstelling niet steeds met twee handen omvattend werd gevoeld, kan onwennigheid zijn geweest of valse schaamte.

Ikzelf ben blind en was ook bij de opening aanwezig. Aanvankelijk heb ik de beelden met één hand betast, omdat ik de andere hand vrij te hebben voor mijn hond. Ook bij de vrouwengestalten deed ik dat, maar de details van de beelden heb ik wel goed op me laten inwerken, al was ik me ervan bewust dat men mij kon bekijken. Een beeld van het geheel kon ik me nog wel vormen op grond van bekendheid met een vrouwengestalte. Dit lukte me niet meer bij het uitvoerige beeld "Lijnenspel'. Daarom heb ik hier mijn hond aan mijn echtgenote overgedragen, opdat ik beide handen kon gebruiken, ten eerste om de lijnen te kunnen volgen (met één hand raakte ik de weg kwijt) en ten tweede om me een totaalbeeld te kunnen verschaffen. Ik betreur het achteraf dat ik me die luxe niet reeds bij het begin van de opstelling heb veroorloofd, want een vrouwengestalte aftasten met één hand is eigenlijk een belediging van de schepping.

    • Loek Meijer