Amsterdam blijft bestaan

De noodkreet van Richter Roegholt, historicus en schrijver van "Amsterdam na 1900', in NRC Handelsblad van 16 oktober, liegt er niet om. Het kan toch niet waar zijn dat Amsterdam, de hoofdstad van het land, in het kader van de regiovorming wordt opgeheven. Dat is toch een ernstige schending van het historisch besef van talloze Amsterdammers. Daarmee wordt de schitterend ontworpen en organisch gegroeide eenheid wreed verstoord.

Ik kan Roegholt geruststellen: Amsterdam blijft altijd bestaan, de inhuldiging van onze vorst kan als vanouds in De Nieuwe Kerk plaatsvinden en het boek "Amsterdam na 2000' zal zeker nog geschreven kunnen worden. Want er gaat er gebeuren? De bestuurlijke organisatie in en rondom Amsterdam gaat zich (wederom) aanpassen aan de veranderde maatschappelijke werkelijkheid. In het verleden is dat herhaaldelijk gebeurd. Amsterdam is vooral door annexaties flink gegroeid. Het is nog niet zo lang geleden dat De Pijp vooral uit sloten en weilanden bestond en de Watergraafsmeer een zelfstandige gemeente was. Hetzelfde gebeurde in de omgeving van Amsterdam. Katwoude bestaat niet meer als zelfstandige gemeente en ook het door Roegholt genoemde Edam, als een voorbeeld van een dorp met een lange traditie van zelfstandig bestuur, maakt sinds jaar en dag deel uit van de gemeente Edam/Volendam.

Intussen is er alle reden voor een verdergaande bestuurlijke aanpassing. Een bouwopgave van honderdduizend woningen, de ontwikkeling van Schiphol binnen verantwoorde milieurandvoorwaarden, de noodzaak om in het Europa van de toekomst een krachtige concurrentiepositie in te nemen en de noodzakelijke wegen, rails en tunnelaanleg tussen de regionale woon- en werkomgevingen, zijn opgaven die Amsterdam alleen niet meer voor elkaar kan krijgen. Vroeger zou dat onmiddelijk de roep om verdere annexaties betekenen. In de huidige Nederlandse (en Amsterdamse) bestuurscultuur passen op dit ogenblik geen grootscheepse annexaties meer. Dat zou bovendien leiden tot een supergemeente met een enorme interne bureaucratische rompslomp en verstoppingen. Daarmee wordt het effect van de binnengemeentelijke decentralisatie in een klap tenietgedaan.

Veel beter is het daarom een regiobestuur te vormen dat een passend antwoord kan geven op de geschetste problemen. Daarbinnen blijven de regiogemeenten gewoon bestaan. Het gaat dus precies zoals Roegholt in navolging van de grote Thorbecke voorschrijft: bestuur volgt structuur. Daarom is Amsterdam in samenwerking met de omliggende gemeenten ook begonnen eerst de gemeenschappelijke opgaven grondig te analyseren. Pas nadat iedereen het met die analyse eens was, zijn er voorstellen gedaan voor bestuurlijke aanpassingen. Als alles volgens plan verloopt zal de gemeenteraad van Amsterdam opgaan in de nieuwe regionale raad en zullen de stadsdelen dezelfde status krijgen als de andere regiogemeenten. Maar daarmee verdwijnt Amsterdam niet. Het oorspronkelijke Amsterdam binnen de grachtengordel is niet verdwenen doordat Osdorp en Zuidoost werden toegevoegd. Net zo min als de Watergraafsmeer ophield te bestaan toen de gemeenteraad aldaar verdween of Noord en Buitenveldert fundamenteel van karakter veranderden met de komst van een stadsdeelraad.

Wie uit een sterk historisch besef vasthoudt aan oude bestuurlijke structuren maakt makkelijk een historische vergissing. Historisch gezien is de bestuursstructuur immers voortdurend aangepast. Daarmee verandert ook veel niet. Ook in de nieuwe stadsregio Amsterdam blijven mensen in de Jordaan, Amsterdam Centrum, Abbenes of Purmerend wonen. En in het buitenland vertelt menig Oostzaner of Beemsterling toch al dat hij in de buurt van Amsterdam woont. Misschien dat in de toekomst de naam van het ROA, het huidige orgaan Amsterdam, in het spraakgebruik nog eens verkort wordt tot Amsterdam. Veel belangrijker is echter dat de huidige bestuurders van Amsterdam en de omliggende gemeenten een bestuursstructuur tot stand brengen waarmee de samenleving bijeen wordt gehouden omdat het bestuur weer is aangepast aan de maatschappelijke structuur. Dan kunnen we samen kiezen waar we de huizen bouwen, de bedrijfsterreinen en wegen aanleggen en hoe we dat gaan betalen. Dat is voor de huidige en toekomstige Amsterdammers, inwoners van Mokum, de hoofdzaak.

    • Ernst Bakker