Tweede Attali vliegt de laan uit

PARIJS, 25 OKT. Bernard Attali had een drieletterbijnaam: JDS, Je décide seul, ik beslis alleen. Dat heeft hem de kop gekost. Was hij een groot sociaal overlegger geweest, dan had deze - nog door de socialisten benoemde manager - voor de centrum-rechtse regering bij Air France nog een tijdje de kolen uit het vuur mogen slepen.

De briljante broeders Attali, oogappels van president François Mitterrand, personifiëren in zekere zin opkomst en ondergang van het mitterrandisme. Broer Jacques, jarenlang zeer naaste adviseur van de president, moest eerder dit jaar roemloos aftreden als directeur van de Oost-Europa Bank in Londen. Te veel geld was in een marmeren hoofdkantoor en reisjes gaan zitten.

Bernard, de oudste van de twee, werd vijf jaar geleden op de hoogste post van de nationale luchtvaartmaatschappij gezet. Hij had een kleurrijke zaken-achtergrond, laatstelijk bij de Club Méditerrannée. De maatschappij heeft de laatste jaren kolossale verliezen geleden. De herstructurering, waar andere grote maatschappijen al veel eerder aan zijn begonnen, zijn pas aan de orde nu de socialisten een half jaar geleden door de kiezers naar huis zijn gestuurd. Attali heeft zijn kansen gehad.

Bernard Bosson, de conservatieve minister van vervoer, zat er zaterdag bleek en geschminkt bij toen het acht uur-journaal van TF1 hem in de studio te gast had. Zo vlot en ferm als hij zich de hele week uitliet over de onvermijdelijkheid van het plan-Attali (4.000 man er uit, tientallen lijnen gesloten), zo besmuikt bracht hij nu zijn boodschap.

Het was een knieval voor de stakers, en het doodvonnis voor Attali. Eigenlijk was het vrijdagavond al begonnen. Het conflict bij Air France, dat sinds maandag het vliegverkeer op Parijs in een winterse chaos had veranderd, was tot probleem nummer één van de regering uitgegroeid. “Il faut que ça cesse”, had Balladur na vier dagen bittere staking nog ijzig verklaard. Het moet ophouden. Ook dat hielp niet.

Bosson begon zelf met de bonden te overleggen. En, zonder dat de naam Attali nog een keer viel: zaterdagochtend vroeg waren de twee pijnlijkste loonmaatregelen uit het plan geschrapt.

In de loop van het weekeinde ging het verder. Nee, die 4.000 banen hoefden niet door ontslagen weg, natuurlijk verloop en sociale maatregelen waren waarschijnlijk genoeg. Hoogstens een paar honderd moesten er tegen hun wil uit. Weer een tv-programma verder, en een andere minister dacht dat het maar 39 gedwongen ontslagen waren.

En toen kwam Bosson zondagavond met de aap uit de mouw. In drie maanden een nieuw plan voor Air France. De maatschappij moet uit de rode cijfers. Zonder ontslagen. En moet Attali weg? “Het gaat niet om de man, maar om de methode”, was zijn enige antwoord. Die methode kostte de tweede Attali evengoed zijn baan. De stakers hebben de smaak te pakken. Air France is nog lang niet vliegvaardig.

    • Marc Chavannes