Smits toont elan in Flothuis' harpmuziek

Concert: Radio Symfonie Orkest o.l.v. Jansug Kakhidze, m.m.v. Manja Smits, harp. Programma: Berlioz: Ouverture Benvenuto Cellini. Flothuis: Poème, op 96 voor harp en klein orkest. Caplet: Divertissement à l'Espagnole. Berlioz: Symphonie Fantastique. Gehoord: 23/10 Concertgebouw Amsterdam. Radio-uitz.: 29/10 20.02 uur Vara Radio 4.

De harpiste Manja Smits ontving afgelopen zaterdag tijdens de Matinee op de vrije zaterdag de Nederlandse Muziekprijs. Zij is de eerste harpiste die de strenge selectieronden van deze hoogste onderscheiding op muziekgebied, die twaalf keer eerder werd uitgereikt aan ondermeer de pianist Ronald Brautigam en de alt Jard van Nes, met succes doorlopen heeft. Tijdens de uitreiking prees de jury Smits als “een volwassen en veelzijdig muzikant”.

Dat de harpiste besloten had haar studiejaren te bekronen met de wereldpremière van het speciaal voor haar gecomponeerde Poème (1993) voor harp en klein orkest van de Nederlandse componist Marius Flothuis, oogstte veel waardering. In navolging van haar legendarische voorgangster Phia Berghout, voor wie Flothuis in 1951 zijn Sonata da Camera voor fluit en harp componeerde, heeft Smits hiermee al aan het begin van haar carrière een waardevolle bijdrage geleverd aan het beperkte repertoire voor de harp als solo-instrument.

In tegenstelling tot de Notenkrakers en andere vernieuwers van het muziekleven, heeft Flothuis zich altijd gedistantieerd van de dodecafonie, de seriële techniek en andere compositorische principes waarop de avantgarde zich baseerde. De muziek van Flothuis is een regelrechte voortzetting van de klassieke traditie, waarbij vooral zijn affiniteit met Mozart en Franse componisten als Franck, Fauré en Chausson in het oog springen. “Ik koos tenslotte Poème, daarbij het risico aanvaardend dat men het associeert met "het' Poème. Ik schaam mij niet van mijn bewondering voor Ernest Chausson te getuigen,” verklaart Flothuis veelbetekenend de titel in zijn toelichting op het werk.

Flothuis rept echter met geen woord over vorm en inhoud van zijn uit vijf in elkaar overvloeiende delen opgebouwde Poème. Dat is typerend voor Flothuis, die een afschuw heeft van modieuze prietpraat en wil dat zijn muziek voor zich spreekt. Poème is een sfeervolle en ingetogen compositie, met een originele instrumentatie (opmerkelijk fraai gevonden is de dialoog van de saxofoon en de harp aan het begin van het stuk) en een onmiskenbare persoonlijke lading. Het werk werd door Manja Smits met overtuigingskracht en een bewonderenswaardig instrumentaal elan ten doop gehouden.

Ook tijdens het razend virtuoos gecomponeerde Divertissement à l'espagnole van Caplet, bewees Smits haar kwaliteiten als veelzijdig harpsoliste. Smits koppelt een gedifferentieerde en soepele techniek aan een gedecideerde en kernachtige muzikale benadering. Jammer was dat haar harp met name in de hogere regionen niet helemaal zuiver was gestemd, waardoor sommige samenklanken aan kracht verloren.

Tijdens de vitale en gepassioneerde uitvoering van twee werken van Berlioz, waarin de pathetiek hoogtij viert, bewezen de uit Georgische dirigent Jansug Kakhidze en het Radio Symfonie Orkest elkaar muzikaal uitstekend te verstaan.