Ondanks trits van pijnlijke nederlagen en een ontstoken teen; Strijdlust Timman ongebroken

JAKARTA, 25 OKT. Anatoli Karpov is opnieuw een streepje dichter bij de herovering van de FIDE-wereldtitel gekomen. De meesterstrateeg uit Moskou loodste zijn stukken behendig door het taktische spervuur waarmee Jan Timman hem in de zeventiende partij tegemoet trad en boekte een puntendeling die de stand op een indrukwekkende 11-6 in zijn voordeel bracht. Timmans strijdlust werd alom geprezen, maar tegelijkertijd twijfelt niemand er meer aan dat beide spelers ruimschoots de tijd zullen hebben om te herstellen van hun jet-lag voordat zij over een kleine drie weken in Tilburg aan moeten treden.

In de wandelgangen van het Tugu-gebouw, gelegen aan een van de vele hektische kantorenboulevards van Jakarta, heerste de algemene verwachting dat Timman met een zouteloze remise de trits pijnlijke nederlagen van de afgelopen week een halt zou toeroepen. Het was een aanpak die de Nederlander niet eens overwogen had. Hij had zich bij zijn secondanten geëxcuseerd voor zijn slechte spel en had te kennen gegeven dat hij desondanks de moed niet opgaf. Timman blijft nu eenmaal een optimist tot het bittere einde, zelfs als er heel wat voorstellingsvermogen voor nodig is om aan het eind van de tunnel nog een lichtpuntje te zien.

Voor de vierde keer verdedigde Karpov zich met de Caro Kann en eindelijk werd hij dan geconfronteerd met de langverwachte tweesnijdende doorschuifvariant. Beide spelers gaven vlot spelend aan welke kant zij opwilden, totdat Timman in gedachten verzonk na zwarts twaalfde zet. De lichaamstaal die hij daarbij sprak gaf het Nederlandse kolonietje het bange vermoeden dat er weer iets vreselijk mis was gegaan. Scheef op zijn stoel hangend, met het hoofd in de handen geklemd, staarde hij naar de stelling alsof alle ellende van de vorige partijen nog eens over hem heen kwam.

De zet die hij na veertig minuten produceerde maakte een allesbehalve verslagen indruk en na de partij vertelde Timman dan ook dat zijn verwrongen houding het gevolg was geweest van een pijnlijk onstoken teen. Dat ongemak weerhield hem er niet van Karpov onder grote druk te zetten. Het witte voordeel oogde fraai, maar gaandeweg groeide het geloof in de woorden van de Indonesische grootmeester Utut Adianto. Tijdens zijn dagelijkse explicaties merkte Adianto, die zelf ook een groot Caro Kann-kenner is, berustend op: “Niemand kan Karpov in de Caro Kann verslaan, behalve Kasparov.” Waarbij hij vergat dat het Timman verleden jaar in Linares, zij het niet geheel op eigen kracht, al eerder was gelukt.

Ook nu kreeg wit een goede winstkans in de schoot geworpen toen Karpov in een verraderlijke stand het evenwicht verloor. Achter het bord ontging het ook Timman dat hij verzuimd had groot voordeel te verwerven, maar 's avonds kon hij analyserend met zijn secondanten tot geen andere conclusie komen dat hij erg dicht bij de winst was geweest.

Wit: Timman; zwart: Karpov

Zeventiende matchpartij

1.e2-e4 c7-c6 2.d2-d4 d7-d5 3.e4-e5 Lc8-f5 4.Pb1-c3 Verleden jaar speelde Timman in Linares tegen Karpov 4.h4 en won na een blunder van zwart in tijdnood. 4...e7-e6 5.g2-g4 Lf5-g6 6.Pg1-e2 c6-c5 7.h2-h4 h7-h5 Meestal wordt hier 7...h6 gespeeld, zoals ook gebeurde in Timman-Karpov, Belfort 1988. Er volgde 8.Le3 Pc6 9.d4xc5 Pxe5 10.Pf4 a6 11.Lg2 Pf6 12.De2 Pf6xg4 en zwart won na 76 zetten. 8.Pe2-f4 Pb8-c6 9.Pf4xg6 f7xg6 10.Pc3-e2 Een taktische heksenketel ontstond na 10.Dd3 cxd4 11.Pb5 hxg4 12.Dxg6+ in een partij die Timman in 1990 verloor tegen zijn huidige secondant Seirawan. 10...Pg8-e7 11.Pe2-f4 c5xd4 12.Lf1-h3! Pc6xe5 13.Dd1-e2 Het juiste veld voor de dame. 13...Pe7-c6 Wit houdt ook druk op de zwarte stelling voor de geïnvesteerde pionnen na 13...hxg4 14.Dxe5 gxh3 15.Pxe6 Pc6! 16.De2! (16.Pc7+? Kd7 (16...Kf7 17.De6 mat) 17.Dxd5+ Kxc7 18.Lf4+ Ld6 en zwart wint). 14.Pf4xe6 Dd8-a5+ Zonder aarzeling gespeeld. Een ander idee was 14...De7 15.gxh5 d3 16.cxd3 Pb4 17.Kf1. 15.Ke1-f1 h5xg4 16.Lh3xg4 Lf8-d6! Na 16...Pxg4 17.Dxg4 heeft wit vele dreigingen. 17.Kf1-g2 Da5-a6 18.De2-d1 Pe5xg4 Wits voordeel lijkt ook klein na 18...d3. 19.Dd1xg4 Pc6-e5 20.Dg4xd4 Da6-c4 21.Dd4xc4 d5xc4 22.Lc1-e3 Ook na 22.Lf4 kan zwart zich adequaat verdedigen zoals de volgende mooie variant laat zien: 22...Kd7 23.Pxg7 Pf7! (Het enige) 24.Lxd6 (24.Tad1 Tg8 25.Td4 Tc8) 24...Pxd6 25.Tae1 Th7 26.Pe6 Tah8 met gelijk spel. 22...Ke8-d7 23.Pe6-g5 Ld6-e7? Maakt het zich onnodig moeilijk. Wit heeft geen enkel voordeel na 23...Kc6. 24.Ta1-d1+ Kd7-c6

25.Pg5-e6? Laat een uitstekende kans onbenut die bestond in 25.Td4! en zwart zal spoedig enig materiaal verliezen. Bijvoorbeeld: 25...b5 26.Thd1 Tad8 27.Pe6 of 25...Lf6 26.Te1!. 25...Le7-f6! 26.Pe6-d4+ Kc6-b6 27.Pd4-f3+ Kb6-c6 28.Pf3-d4+ Kc6-b6 29.Th1-e1 Wil nog geen herhaling van zetten. 29...Ta8-e8 30.Pd4-e6+ Kb6-c6 31.Pe6-d4+ Kc6-b6 32.Le3-g5 Nog steeds niet. 32...Pe5-f7 33.Lg5-e3 Kb6-a6 Remise.

    • Dirk Jan ten Geuzendam