Geen enkel nieuw gezichtspunt in oorlogsdocumentaire

Oorlogen in vredestijd. Ned.2., 21.45-22.31u.

Het verloop van een grote gebeurtenis valt niet zelden pas na enige tientallen op de juiste - dat is algemeen, door alle zijden aanvaarde - wijze te beschrijven. Met name bij een onoverzichtelijk verschijnsel als een grote oorlog is het ondoenlijk binnen enkele jaren na dato een betrouwbaar beeld op te tekenen. De oorlog in Korea (1950-1953) is typisch zo'n conflict dat is omhuld door slierten van onduidelijkheid. Wie viel in 25 juni 1950 als eerste aan: de communisten uit het noorden of de conservatieven uit het zuiden? En wie gaf bij de communisten het bevel, de Noordkoreaan Kim Il Sung, Mao Zedong of Stalin? In het Westen is altijd gezegd dat de communisten de oorlog begonen, maar tot twee jaar geleden was de officiële visie aan de "andere kant' precies het tegenovergestelde. China en de Sovjet-Unie hielden vol dat de "kapitalisten' het initiatief namen tot de strijd.

De ondergang van het Sovjet-rijk, in 1991, heeft een schat aan nieuwe informatie opgeleverd over wat er toen werkelijk gebeurde. Stalin en Mao besloten destijds op het hoogste niveau tot de confrontatie met het Westen en gebruikten de Noordkoreaanse communisten doelbewust als speerpunt, zo blijkt uit Russische archieven en zo is bevestigd door Russische betrokkenen. Dat zijn fascinerende gegevens voor programma-makers en het is daarom ook onbegrijpelijk dat de TROS de serie "Oorlogen in vredestijd' begint met een overzicht van de Koreaanse oorlog waarin werkelijk geen enkel nieuw gezichtspunt naar voren wordt gebracht. De feiten worden in de documentaire afgeraffeld volgens het reeds bekende stramien. Niemand hoeft er naar te kijken, want wat ons wordt voorgeschoteld staat allang in alle naslagwerken. Het was nou zo aardig geweest de geschiedenis van de oorlog te reconstrueren aan de hand van recente getuigenverklaringen. Ditmaal kon men immers behalve Amerikaanse en Europese Korea-veteranen, ook bij de Russen terecht. Wie weet waren zelfs de Chinezen wel bereid geweest hun historische geheimen bloot te geven. (En als de onvermijdelijke ineenstorting van Noord-Korea zich binnen enkele jaren aandient, kunnen de historici het beeld completeren met de ervaringen van de noordelingen die nu nog niet vrijuit kunnen spreken.) "Oral history' is de methode bij uitstek om dergelijk gecompliceerde conflicten enigszins begrijpelijk in beeld te brengen.

Niets van dat alles bij de TROS. De kijker wordt vergast op obligaten beelden van bombarderende vliegtuigen, Chinese "human waves' en kapotgeschoten Koreaanse lichamen. De VPRO gaf gisteravond in Diogenes het voorbeeld hoe het wel moet, in dit geval over de Vietnam-oorlog: gesprekken met Vietnamese betrokkenen (onder wie de oude generaal Giap), met Amerikaanse voor- en tegenstanders van herstel van de betrekkingen met Vietnam, met historische beelden en impressies van het huidige Vietnam, een documentaire/reportage die iets toevoegde aan het al bestaande. Goede informatieve televisie. Bij de TROS moet de Vietnam-oorlog nog aan bod komen, als het "Korea-recept' wordt gebruikt is het niet de moeite van het kijken waard.

    • Lolke van der Heide