Fundamentalistisch verzet zet Rabin, Arafat onder druk

TEL AVIV, 25 OKT. De Israelische premier Yitzhak Rabin en PLO-leider Yasser Arafat worden door het offensief van de Libanese fundamentalistisch-shi'itische beweging Hezbollah tegen de "veiligheidszone' in Zuid-Libanon en de moordaanslagen van de Palestijnse fundamentalistische organisatie Hamas in de bezette gebieden in een hoek gedreven. Een dergelijke, volgens Rabin mede door Iran geïnspireerde opleving van de terreur tegen het vredesproces werd in Jeruzalem en Tunis voorzien. Maar nu het terrorisme zich zo bloedig manifesteert, doet het wel pijn.

Op de dag dat Israel zo'n 700 Palestijnse gevangenen vrijlaat, worden door de Israelische tegenstanders van de verzoening met de PLO moeilijke vragen aan Rabin gesteld. Dat die vragen een demagogisch karakter hebben - “Is het begraven van soldaten soms de vrede die Rabin heeft beloofd?” - neemt niet weg dat Rabins populariteit erdoor wordt ondermijnd. Gistermiddag, toen het nieuws over de moord op de twee soldaten in Gaza nog niet officieel was bekendgemaakt, werd hij in het centrum van Jeruzalem door een woedende menigte weggejouwd. Arafats leiderschap wordt op de proef gesteld door de Hamas-terreur tegen Israeliërs maar ook door dreigementen tegen Palestijnse vredesactivisten.

Hoewel de PLO de terreur heeft afgezworen, zoals Rabin gisteren nog eens bevestigde, heeft geen enkele PLO-woordvoerder de moord op de twee Israelische soldaten veroordeeld. Het is kennelijk nog problematisch om de Palestijnen uit te leggen dat het vermoorden van Israelische soldaten, ook al duurt de bezetting nog voort, geen goede zaak is. Hamas heeft ten opzichte van de PLO vooral in de Gazastrook nog veel speelruimte tegen het vredesakkoord zolang de Palestijnen van Israel onvoldoende vredesdividend hebben gekregen.

De Palestijnen beklagen zich vandaag in hun kranten dat de Israelische dosering van de vrijlating van Palestijnse gevangenen zo laag is afgesteld dat deze de hoop op vrede meer schaadt dan baat. De PLO heeft na de hoogespannen verwachtingen onder het Palestijnse volk in de bezette gebieden na de historische handdruk tussen Rabin en Arafat op 13 september in Washington een krachtige vredesinjectie nodig om de oppositie van Hamas te verzwakken. Met een scherp oog op zijn publieke opinie en als onderhandelingstechniek heeft Rabin tot verbolgenheid van de Palestijnen gekozen voor geleidelijke vrijlating van de 9.500 Palestijnse gevangenen.

Het probleem waarvoor Rabin en Yasser Arafat staan is dat de vredespolitiek van beide leiders door Hamas, de Islamitische Jihad en Hezbollah onder zware druk wordt geplaatst. Nu draagt Israel als bezetter nog het gewicht van de strijd tegen de moslim-fundamentalistische oppositie tegen het vredesproces. Wat zal er gebeuren indien de onderhandelingen in het Egyptische Taba ondanks de moeilijkheden toch goed verlopen, Israel zich aan het tijdschema houdt en op 13 december begint met de ontruiming van de Gazastrook en van Jericho?

Zal de Palestijnse politie sterk genoeg zijn om dit verzet te breken? De moorden op in totaal drie Fatah-kopstukken in de Gazastrook na 13 september hebben de Palestijnen gealarmeerd. Hamas heeft zich van deze moorden gedistantieerd en Israelische gezagsdragers schrijven ze toe aan een machtsstrijd in Al-Fatah zelf, terwijl in Palestijnse kringen ook naar Israel wordt gewezen. Arafat heeft besloten in de Gazastrook drieduizend (nog) ongewapende Palestijnen van Al-Fatah op de been te brengen om een reeks van Palestijnse leiders dag en nacht te beschermen.

Het wachten is op de Palestijnse politiemacht die de veiligheidstaak in de autonomie-gebieden op zich zal nemen. Over de grootte van deze Palestijnse politiemacht lopen de opvattingen van Israel en de PLO nog sterk uiteen. De PLO heeft een getal van 30.000 politieagenten laten vallen. Israel denkt slechts aan enkele duizenden. De onzekere veiligheidssituatie in de Gazastrook zou Rabin ertoe kunnen brengen met een grotere Palestijnse politiemacht in te stemmen dan hij nu voor ogen heeft. Zolang hij in het openbaar zijn vertrouwen in Arafat blijft uitspreken, heeft ook hij er alle belang bij de Palestijnse leider de middelen te verschaffen in eigen huis orde op zaken te stellen om het akkoord met Israel te kunnen naleven. Dat Rabin in die richting denkt valt op te maken uit een bericht in het blad Maariv van vandaag, volgens hetwelk hij defensiekringen heeft gevraagd wat kan worden gedaan om de gematigde krachten in de PLO te versterken.