Financieel centrum

ACHTER EEN KROP SLA gaat een netwerk van economische betrekkingen schuil. Voordat de sla in de schappen belandt, heeft zij een lange weg afgelegd van de tuinder langs de veiling, de groothandel en de toeleverancier naar de groenteman op de hoek. De financiële en administratieve afwikkeling van de opeenvolgende transacties via contracten en rekeningen verloopt met de efficiëntie van jarenlang opgebouwde regelmaat.

Wat bij sla van negenenzeventig cent per krop gebeurt, doet zich ook voor bij andere produkten voor de consument. Met als belangrijke variant dat grotere winstmarges leiden tot meer financiële armslag.

Nederland gedoogt de verkoop van soft drugs aan kleingebruikers. Daar was vanuit sociaal-psychologische hoek iets voor te zeggen want het hield de tevreden roker van hash en mariuana uit de handen van de grote misdaad en er viel toezicht uit te oefenen op de verkooppunten in zogenoemde koffieshops. Maar de nationale kneuterigheid bij beleidsmakers met een achtergrond in de Woodstock-jaren hield geen rekening met economische wetmatigheden. Achter de kleinhandel gaat de groothandel schuil en daarachter staan internationale transport- en produktieketens. Als in andere landen de verkoop van soft drugs wordt onderdrukt, trekt lokaal gedoogbeleid buitenlandse gebruikers aan. Zoals de groenteman meer dan sla verkoopt, verruimt de handelaar in soft drugs zijn activiteiten naar de seks- of gokindustrie. Er is concurrentie van hard drugs. Verder moet handelsfinanciering beschikbaar zijn en moeten de opbrengsten worden teruggesluisd naar de bovengrondse economie. Legaal of illegaal.

IN DE DRUGSSCENE gaat zeer veel geld om. Een recente schatting van de Amsterdamse recherche komt uit op een jaaromzet in Nederland van tien miljard gulden. Dat is twee procent van het Nederlandse bruto nationale produkt en evenveel als de jaarlijkse uitgaven voor de bijstand. Niemand hoeft er dan ook verbaasd over te zijn dat de drugseconomie binnenlandse en buitenlandse criminelen van een nieuwe generatie aantrekt, die beschikken over nagenoeg onbeperkte koopkracht. Niet alleen om wapens, patserige auto's, nachtclubs of fax-apparaten en zaktelefoons te kopen, maar ook om zich toegang te verschaffen tot dienstverlening op juridisch, fiscaal en notarieel gebied. En, waarom niet, tot politieke partijen. Met als toppunt van snobisme de mogelijkheid om een aandeel in de financiële markten te kopen. De winst na aftrek van investeringen in de bedrijfsvoering moet ergens worden belegd en beursspeculatie is niet alleen aantrekkelijk voor yuppen uit de jaren tachtig.

Afgelopen week bleken achtereenvolgens een aantal wisselkantoren, een bankfiliaal, een effectenkantoor en de bank van de Amsterdamse Effectenbeurs geïnfecteerd met zwart geld. Het gedoogbeleid is zozeer uit de hand gelopen dat Amsterdam inmiddels bekend staat als het centrum van de witwasserij.

DRUGSCRIMINALITEIT is buitengewoon moeilijk terug te dringen. Nederland staat daarom bij voorbaat in een lastig te verdedigen positie. Economisch gezien is de beste oplossing om zowel het gebruik als de handel in drugs te legaliseren. De overheid kan dan met een staatsmonopolie de markt reguleren, de superwinsten afromen, belastingen en accijnzen heffen, een prijskrant uitgeven en controle op de kwaliteit uitoefenen. Frankrijk heeft dat met tabak gedaan, Zweden met alcohol en Nederland vroeger in Indië met opium.

Vergelijkbaar met belastingparadijzen zoals Jersey, Curaçao en Luxemburg zou Nederland zichzelf hiermee tot een "off shore' vrijplaats voor drugs verklaren. Dit heeft twee bezwaren: de nationale economie zal afhankelijk worden van drugs en politiek gezien is zo'n "alleengang' onverkoopbaar in de rest van Europa.

DRUGS VORMEN bij uitstek een grensoverschrijdend probleem (dat zich niet laat oplossen door de jongste variant van nationale vindingrijkheid: ontmoediging van de verkoop in koffieshops aan buitenlandse klanten). De kwestie van bestrijding of regulering van de drugsmarkt zal dan ook in Europees verband moeten worden aangepakt. Nederland moet legalisering in de EG aan de orde stellen en intussen bereid zijn tot een harde, juridisch aanvaardbare aanpak. Anders dreigt de financiële macht van het drugssyndicaat de integriteit van de samenleving te ondermijnen terwijl niemand ingrijpt.