VN-embargo Haïti sorteert nu al effect

PORT-AU-PRINCE, 23 OKT. Het economische embargo van de Verenigde Naties tegen Haïti blijkt veel sneller effect te sorteren dan alom werd verwacht. Terwijl in het land vrijwel geen benzine meer te krijgen is, heeft de verdreven president Jean-Bertrand Aristide de Verenigde Naties gevraagd de sancties tegen Haïti te verzachten.

Premier Robert Malval wil volgende week woensdag naar de Verenigde Staten vliegen om op 30 oktober samen met Aristide terug te keren naar Haïti. Die datum is vastgelegd in het Akkoord van Governor's Island tussen Aristide en legerleider Raoul Cédras over het herstel van de democratie. “De president gaat er nog steeds van uit op die datum terug te keren”, zei een woordvoerder van Malval gistermiddag.

Een hoge functionaris van het kabinet-Malval toonde zich optimistisch over een wending ten gunste van Aristide als gevolg van het economische embargo. “Dit land zal binnen twee tot drie dagen veranderen - dan komt het volledig tot stilstand”. Hij meende dat de veiligheidssituatie geen probleem zal vormen voor de terugkeer van Aristide. “Aristide heeft zestig lijfwachten. Met tien kun je dit land al overnemen.” Volgens de functionaris gaat het “niet om een militair maar een politiek probleem”.

Gisteren was er nauwelijks meer benzine te krijgen in de hoofdstad Port-au-Prince als gevolg van het embargo. In de provincies was de brandstof al eerder op. Hoewel er in de opslagtanks van de drie in Haïti opererende oliemaatschappijen, Texaco, Exxon en Shell, nog voor drie maanden benzine zit, weigeren de maatschappijen hun pompstations te bevoorraden. Alle drie maatschappijen hebben hun operaties in Haïti juridisch ondergebracht op Brits grondgebied (onder andere de Britse Maagdeneilanden) en zij willen zich strikt houden aan het VN-embargo. Onder het embargo vallen ook de voorraden benzine die al vóór het ingaan van de sancties in het land waren.

Pag.5: VS: ingrijpen leger zou "zeer ernstig' zijn

Een woordvoerder van de Amerikaanse ambassade in Port-au-Prince liet gisteren weten dat de VS een eventueel ingrijpen door het Haïtiaanse leger bij de benzinedistributie als een “zeer ernstig feit” zouden beschouwen. De woordvoerder wilde niet verder ingaan op de eventuele gevolgen daarvan.

Op het politiek-diplomatieke front is intussen nauwelijks vooruitgang geboekt. Een voor eind deze week geplande ontmoeting tussen premier Malval, legerleider Cédras en een crisiscommissie uit het parlement ging niet door. Malval heeft zich bereid getoond tegenstanders van Aristide in zijn kabinet op te nemen, in ruil voor het aftreden van legerleider Cédras en politiechef Michel François. Daarmee zouden de opponenten van Aristide niet helemaal hun nu vrijwel totale controle over het land verliezen. Malval, maar ook de Amerikaanse regering, stelt als enige voorwaarde dat de kandidaten niet “anti-democratisch” zijn.

Medewerkers van de verdreven president hebben intussen in Washington uitgesproken verdachtmakingen tegen Aristide als “leugens” van de hand gedaan. In een besloten zitting van de Amerikaanse Senaat zou de inlichtingendienst CIA bewijzen hebben overlegd voor oproepen van Aristide tot lynchpartijen tijdens diens korte periode als president. Daarnaast zou uit de medische dossiers van de Haïtiaanse president blijken dat deze psychisch labiel is. De depressieve buien van de voor stress uiterst gevoelige Aristide zijn overigens geen nieuw feit.

De uitspraken van Aristide over lynchpartijen komen neer op één zinsnede in een toespraak kort vóór de staatsgreep van september 1991. Volgens Haïtiaanse bronnen die sympathiek staan tegenover de verdreven president zou Aristide via de Franse ambassade al op de hoogte zijn gebracht van coupplannen tegen hem en in die context zijn aanhangers hebben gewezen op “de middelen die het volk ter beschikking staan om recht te plegen”. Lynchpartijen - pêlebrun in het Creools, naar een importeur van autobanden, Père Lebrun - vormen al lange tijd een onderdeel van de vaak gewelddadige Haïtiaanse politieke cultuur.

Intussen is gebleken dat een ontvoerd gewaande parlementariër uit het Aristide-kamp, de gedeputeerde Samuel Milord, is ondergedoken uit angst voor een aanslag door zogenoemde attachés. Het bericht werd bevestigd door één van de lokale radiostations die eerder abusievelijk melding maakte van de ontvoering.

    • Reinoud Roscam Abbing