Langzaam graven Russen Lenins graf

MOSKOU, 23 OKT. Het is een “urgent probleem”, maar het is ook een “zeer ernstige politieke, juridische, morele en economische kwestie”, en er zal dus niet overhaast worden besloten over de herbegrafenis van V.I. Lenin. Dit heeft een woordvoerder van de Russische president Jeltsin gisteren laten weten naar aanleiding van de aanhoudende discussie over de toekomst van Lenins mausoleum op het Rode Plein.

Het speculeren over het lot van misschien wel 's werelds beroemdste lijk begon twee weken geleden toen de erewacht voor het mausoleum na bijna zeventig jaar plotseling werd vervangen door gewone agenten. President Jeltsin nam op dat moment een reeks besluiten tegen politieke tegenstanders, direct nadat hij een gewapende opstand van het parlement had weten te onderdrukken.

Afgelopen maandag stuurde de Moskouse burgemeester Loezjkov een ontwerp-decreet naar het Kremlin, waarmee het Rode Plein in één klap zou worden teruggebracht in zijn toestand van vóór 1917. In zijn toestand dus, zoals Loezjkov schreef, voordat het plein “misdadig werd geschonden uit naam van politieke, ideologische en propagandistische belangen”.

De rode sterren op de Kremlin-torens moeten volgens het voorstel worden vervangen door “traditionele Russische symbolen”. Lenin moet worden begraven naast zijn moeder, in St. Petersburg. En de meer dan vierhonderd stoffelijke overschotten van andere Sovjet-helden die in de loop van de jaren een laatste rustplaats zijn gegeven in, aan en onder de Kremlin-muur zouden kunnen worden overgebracht naar de begraafplaats van het Novodevitsji-klooster.

Maar zoiets gaat zomaar niet. Een juridische adviseur van Loezjkov erkende dat de nabestaanden van de betrokkenen toestemming zouden moeten geven voor de beoogde verplaatsing. Een nicht van Lenin verscheen direct op de televisie om te protesteren tegen de herbegrafenis van haar oom. Historici debatteerden, eveneens voor het oog van de natie, over wat de stichter van de Sovjet-Unie zelf zou hebben gewild. De dochters van maarschalk Zjoekov, held uit de Tweede Wereldoorlog, meldden zich ook met bezwaren.

Nog niet gereageerd hebben de nabestaanden van Leonid Brezjnev, Jozef Stalin, Konstantin Tsjernenko en Joeri Andropov. En behalve deze voormalige leiders en andere hoogwaardigheidsbekleders liggen er bijvoorbeeld ook nog de de Amerikaanse journalist John Reed, die zo aanstekelijk over de revolutie schreef, de Française Inessa Armand, die naar het schijnt behalve de revolutie ook Lenin persoonlijk een warm hart toedroeg, KGB-grondlegger Dzerzjinski en bovendien nog een aantal anonieme revolutionairen.

Er drongen zich nog andere problemen op. Jeltsins invloedrijke kabinetschef Filatov zei woensdag dat, voordat overleden communisten zouden worden verplaatst, voorrang moest worden gegeven aan de herbegrafenis van tsaar Nikolaas II, die met zijn vrouw en kinderen na de revolutie door de bolsjewieken werd vermoord. De botten van de tsaar zijn aangetroffen in de bossen bij Jekaterinenburg, in de Oeral.

En ook bij het Kremlin zelf liggen nog Russen die niet zozeer communist als wel volksheld zijn, en die dus ook in het "nieuwe Rusland' niet zomaar mogen worden opgegraven. De resten van de in 1968 omgekomen kosmonaut Joeri Gagarin, de eerste mens in de ruimte, zouden bij een eventuele herbegrafenis met het grootste eerbetoon moeten worden omgeven, zo zei Jeltsins woordvoerder Krasikov gisteren.

En in een kennelijke poging het openbare debat nu maar te beëindigen zei Krasikov gisteren ook dat het nog wel maanden kan duren voordat over het voorstel van Loezjkov wordt besloten. “Het is een erg serieuze politieke, juridische, morele en economische kwestie, maar we zullen geen snel besluit nemen nu we ook nog te maken hebben met zaken als een nieuwe grondwet, en verkiezingen voor een nieuw parlement”.

    • Hans Nijenhuis