Wijziging ontwerp-grondwet; Jeltsin legt macht regio's aan banden

MOSKOU, 22 OKT. De Russische regering heeft verwijzingen naar de "soevereiniteit' van de republieken binnen de Russische Federatie uit de ontwerp-tekst van de nieuwe grondwet gehaald.

President Boris Jeltsin heeft hiermee een eerste stap gezet naar een staatsstructuur waarbij de regio, met name de etnische republieken, minder macht krijgen toebedeeld dan zij tot nu toe steeds hebben geëist.

Volgens het persbureau Interfax heeft de presidentiële kabinetschef Sergej Filatov, een van Jeltsins belangrijkste adviseurs, vanochtend melding gemaakt van deze wijzigingen in de ontwerptekst van de grondwet. Volgens Filatov heeft de werkgroep van de Constitutionele Vergadering, die Jeltsin dit voorjaar al bijeen heeft geroepen om het parlement de pas af te snijden, nu overeenstemming bereikt over de formulering van de artikelen van de grondwet die betrekking hebben op de hoge federale machtsorganen in Rusland. Handhaving van verwijzingen naar het recht op soevereiniteit zou nu “onvoorspelbare consequenties” hebben, aldus Filatov. Hij doelde hierbij vermoedelijk op de kans dat de president in een federaal Rusland zijn macht verliest om de door hem bepleite hervormingen centraal te sturen.

In de ontwerpteksten, die tot aan de bestorming van het parlementsgebouw begin deze maand circuleerden, was er nog sprake van een federatieve structuur die de regio's een groot aantal juridische en economische bevoegdheden gaf. Het federale karakter van Rusland zou zijn weerslag krijgen in een apart federatieverdrag dat door alle 88 "subjecten' zou moeten worden ondertekend. Over de aard van deze decentrale bevoegdheden en de verhouding tussen de etnische republieken en merendeels Russische districten konden de leden van de Constitutionele Vergadering tot de ontbinding en bestorming van de volksvertegenwoordiging echter geen overeenstemming bereiken.

Ook de passages in de ontwerp-grondwet waarin de benoeming van de premier wordt geregeld zijn in deze zin aangepast. Conform de nieuwe tekst heeft alleen de Staatsdoema, een van de twee kamers van het nieuwe parlement, het recht om op voordracht van de president een premier te benoemen. In het oude concept berustte deze bevoegdheid ook bij de Federatieraad, de kamer waarin alle regio's twee vertegenwoordigers hebben ongeacht hun populatie.

Deze amendementen lijken vooral gericht tegen die republieken die aanstalten maken zich zoveel mogelijk los te maken van het regeringscentrum in Moskou. Een republiek die de soevereiniteit al heeft uitgeroepen is Tatarstan, dat bovendien een eigen grondwet heeft aangenomen en de zo goed als volledige controle over de eigen begroting in handen heeft genomen.