Ratten stoeien met een arm

Stephen Biesty (illustraties) en Richard Platt (tekst): Slagschip, dwars doorgesneden. Uitg. Zirkoon. Prijs: ƒ 32,50

Een handige tip voor wie maden in zijn beschuit aantreft. Eén: leg een grote dode vis op de rol beschuit. Twee: de maden kruipen in de vis. Werp de vis weg. Drie: stap één en twee net zo vaak herhalen tot de maden op zijn.

Onbruikbaar? Niet voor de achthonderd bemanningsleden van H.M.S. Victory, een zeilende oorlogsbodem van de Britse Marine uit de achttiende eeuw. In Slagschip, deel twee van de vorig jaar gestarte serie 'Dwars doorgesneden', is de Victory ongeveer net zo vaak doorgesneden als een half brood. Alle balken, kabels, zeilen en kanonnen zijn minutieus getekend. Wie wil, kan de tekeningen op fouten controleren: H.M.S. Victory is een museumschip en ligt in Portsmouth aan de kade.

Op elke doorsnede is het onwaarschijnlijk druk. De gehele bemanning is dan ook in haar dagelijkse bezigheden te zien. De kok kookt vlees. Matrozen hebben ruzie. En adelborsten nemen schermles. Al deze bezigheden krijgen met korte tekstjes uitleg. Dat maakt het boek tot een papieren poppenhuis, maar dan voor jongens. De madentruc is niet de enige tip. Hoe kruip ik in mijn hangmat bijvoorbeeld, of hoe smokkel je jenever aan boord (in een varkensblaas!), wordt eveneens aan de hand gedaan.

Maar, dat is niet het leukste van Slagschip. Het boek zit vol met eigenlijk nutteloze informatie. En dat maakt het leven aan boord juist "net echt'. Zo heeft de admiraal een papegaai, "die de adelborsten leerde vloeken en zijn baas uitschelden'. En "zieken kregen aan boord geen rum, dus daarom deden velen maar liever alsof ze gezond waren'. In de tekeningen gebeuren ook niet uitgelegde zinloze dingen. Zo zit in de doorsnee van de officierskwartieren een luitenant ter zee op een houten pot, enkele meters boven de golven. Vissen scholen samen onder het gemak.

Als Slagschip een film was geweest, zou de filmkeuring kinderen onder de zestien jaar waarschijnlijk niet tot de voorstelling toelaten. Doorsnee zes is een gevecht. Door kogels afgerukte of door de chirurgijn geamputeerde ledematen lijken vanaf die bladzijde wel een running gag door het boek. Hier en daar stoeien ratten met een arm of glijdt een onthoofde romp in de golven. Ook lijfstraffen, zoals spitsroeden lopen, vastbinden aan de stag, of geselen ("Daar kon deze eierdief op rekenen') hebben de macabere interesse van de auteur en de illustrator. Voor wie het weten wil: de dwars over de rug lopende littekens van een geseling met een "kat met negen staarten' heette aan boord een "geruit hemd'.

    • Menno Steketee