Peter Härtling

Peter Härtling: Schubert. Vertaald door Hans Hom. Uitg. de Prom, 220 blz. Prijs ƒ 35,-.

Gevoelige kunstenaars bevolken de biografische romans van Peter Härtling. Eerder schreef Härtling al een roman over Hölderlin en nu heeft hij zich verdiept in het leven van Franz Schubert, de schuchtere toondichter uit Wenen, die bij zijn vroege dood in 1828 onder meer ruim zeshonderd liederen aan de mensheid naliet.

Voor zijn roman koos Härtling de muzikale structuur van het contrapunt: traditioneel geschreven hoofdstukken over de belangrijkste gebeurtenissen in het leven van de componist worden afgewisseld met korte schetsen in een enigszins experimentele stijl. Soms bestaat zo'n moment musical uit één enkele, schijnbaar ademloos neergeschreven zin.

Schrijnende beelden herinneren ons eraan hoe groot de kindersterfte in Schuberts tijd nog was. De kleine Franz wordt al vroeg met de dood geconfronteerd. Van de veertien kinderen uit het gezin halen er vier de volwassen leeftijd. Aloisa Magdalena, het zusje dat na Franz ter wereld komt, leeft precies tweeëneenhalf uur. Maar de dood brengt de jongen ook in aanraking met de muziek, daar er steeds een mis aan zo'n gestorven baby wordt opgedragen. Was het in de Biedermeiertijd gebruikelijk dat gezworen kameraden na een gezellige avond het bed met elkaar deelden? Volgens Peter Härtling kroop Schubert wel vaker bij een vriend onder de dekens. Zijn behoefte aan gezelschap was haast pathologisch. Triest genoeg durfden lang niet al zijn vrienden hem in zijn laatste levensdagen te bezoeken. Ze waren waarschijnlijk bang voor besmetting, want iedereen wist dat de componist bij een prostituée syfilis had opgelopen.

"Nu, mijn Schubert, wacht de liereman.' Met die verwijzing naar de Winterreise eindigt Härtlings gevoelige, zelfs bijna weke portret van Franz Peter Schubert.

    • Anneriek de Jong