Einde tweekamp, begin nieuw avontuur

AMSTERDAM, 22 OKT. Na zeven weken schaken hadden Gari Kasparov en Nigel Short geen zin meer in heroïsche avonturen. Short had zich bij zijn lot neergelegd en Kasparov had in eerdere partijen al laten merken dat hij vijf punten voorsprong genoeg vond. De twintigste matchpartij van gisteren werd de laatste, zoals ook door iedereen was verwacht. Met een uiterst kalme remise haalde Kasparov de buit binnen. Aan het eind van de partij had hij een miniem voordeel, maar hij heeft de laatste weken al veel betere stellingen remise gegeven, dus er was nu geen goede reden om het remiseaanbod van Short af te slaan. Zo won Kasparov de match met 12,5-7,5.

Dinsdag had hij zijn titel van wereldkampioen van de PCA al veilig gesteld, de laatste partij ging alleen nog om de verdeling van het prijzengeld. Kasparov krijgt ongeveer 2,75 miljoen gulden, Short ongeveer 1,65 miljoen.

Ze zullen nog vier keer optreden in het Londense Savoy theater, maar serieuze partijen zullen er niet meer gespeeld worden. Short had dat wel gewild, maar Kasparov had er geen zin in. Wie moesten de organisatoren zijn zin geven? Short had het contract aan zijn kant, Kasparov het recht van de sterkste. De organisatoren bedachten dat het contract niet met de spelers persoonlijk gesloten was, maar met de PCA.

Bob Rice, de zakelijk leider van de PCA, is ook de advocaat van Kasparov. Hij aarzelde niet lang en zette een handtekening waardoor het contract waar Short zich op baseerde buiten werking werd gesteld. In overeenstemming met de wens van Kasparov zullen er nu gezellige middagen voor het publiek van gemaakt worden. Eerst een partij tussen Kasparov en Short met ieder 25 minuten bedenktijd, dan een snelschaaksimultaan van Kasparov tegen vijf door loting uitgekozen toeschouwers en dan weer een partij tussen Kasparov en Short, waarbij de openingsvariant door loting bepaald wordt. Alles opgeluisterd met ernstige en luimige commentaren van de spelers.

Als straf voor hun desertie uit de gelederen van de wereldschaakbond (FIDE) is Kasparov en Short door voorzitter Campomanes hun Elo-rating ontnomen. Als dat niet zo was, zou Kasparov met zijn 12,5-7,5 overwinning Elo-punten verloren hebben. Hij heeft met te klein verschil gewonnen. Het is een teken hoe onevenwichtig deze match was. Met vijf punten achter heeft Short het toch beter gedaan dan de statistici aan het begin zouden verwachten.

Zijn voorsprong van vijf punten had Kasparov al na negen partijen binnen. Was hij daarna vermoeid of ongeïnteresseerd? Allebei waarschijnlijk. De normale manier van spelen van Kasparov vreet energie. Hij wil alles doorgronden, alles berekenen en hij probeert steeds de scherpste en moeilijkste stellingen op het bord te krijgen. Natuurlijk was hij moe halverwege de match. Als het heilig vuur was blijven branden, zou hij die vermoeidheid hebben kunnen overwinnen, maar niet met vijf punten voorsprong. Waar zou hij het voor moeten doen? Niet voor zijn rating, die heeft hij niet meer, en dat hij de sterkste schaker ter wereld is weet iedereen al.

Kasparov toonde zich op de persconferentie na de partij dan ook niet tevreden over zijn prestaties, maar verder zag hij de toekomst zonnig in. Dit was niet het einde van een match, maar het begin van een nieuw avontuur. Het avontuur van zijn rebellenbond, de PCA, die in de komende jaren zal proberen om de organisatie van het topschaak van de FIDE over te nemen. Short zei bescheiden dat hij veel geleerd had in de afgelopen maanden en ondanks enkele pijnlijke momenten veel genoegen aan de match had beleefd. Kasparov herhaalde nog eens dat hij Short als de meest waarschijnlijke uitdager in 1995 beschouwde, een oordeel dat door de meeste kenners niet gedeeld wordt.

Hoe moet het verder met de schaakwereld, nu Kasparov wereldkampioen van de PCA is en Karpov waarschijnlijk binnenkort wereldkampioen van de FIDE? De PCA lijkt aardig op koers te liggen, maar tot nu toe zijn alle organisaties waar Kasparov aan meedeed na een tijdje ontploft. Aan deze Londense match hebben verschillende sponsors meer geld verloren dan ze van plan waren. De FIDE, die onverdiend veel sympathie had gewonnen na de rebellie van Kasparov en Short, heeft alle goodwill weer verloren door het leugenachtige geklungel met de match Karpov-Timman.

Er zal door buitenstaanders zeker geprobeerd worden om een tweekamp tussen Kasparov en Karpov tot stand te brengen, maar Kasparov wil niet. Misschien een driekampje met Fischer erbij en misschien mogen de vrouwenwereldkampioen en de beste computer ook wel meedoen. Alles is mogelijk in de moderne, door vlotte dynamische haaien geregeerde schaakwereld. De meeste topschakers zouden liever weten waar ze aan toe zijn, maar tegelijk denken ze: hoe meer organisaties die elkaar de keel af willen snijden, hoe meer toernooien.

Wit Short - zwart Kasparov, twintigste partij.

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 d7-d6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 a7-a6 6. Lf1-c4 e7-e6 7. Lc4-b3 b7-b5 8. 0-0 Lf8-e7 9. Dd1-f3 Dd8-c7 10. Df3-g3 0-0 11. Lc1-h6 Pf6-e8 12. Ta1-d1 Lc8-d7 13. a2-a3 Pb8-c6 14. Pd4xc6 Ld7xc6 15. Lh6-f4 Dc7-b7 16. Tf1-e1 a6-a5 17. e4-e5 d6xe5 18. Lf4xe5 Le7-f6 19. Td1-d4 Ta8-d8 20. Td4xd8 Lf6xd8 21. Pc3-e2 a5-a4 22. Lb3-a2 b5-b4 23. a3xb4 Db7xb4 24. Le5-c3 Db4-b7 25. Pe2-d4 Pe8-f6 26. Pd4xc6 Db7xc6 27. Te1-d1 Ld8-e7 28. h2-h3 Tf8-a8 29. Td1-d4 Pf6-e8 30. Dg3-d3 Le7-f6 31. Td4-c4 Dc6-a6 32. Lc3xf6 Pe8xf6 33. Dd3-d2 h7-h6 34. Tc4-d4 Da6-b6 35. c2-c3 a4-a3 36. b2xa3 Remise.

    • Hans Ree