Componist Bruins herdacht

Concert. Hommage aan Theo Bruins. Liesbeth Hoppen, clavecimbel. Fred Oldenburg, Sepp Grotenhuis en Gérard van Blerk, piano. Werken van Sweelinck, Bruins, Stravinsky, Schönberg en Schumann. Gehoord 20/10, De IJsbreker Amsterdam. Herhaling 21/10, De Unie Rotterdam, 1/2, De Oosterpoort Groningen en 10/2, Muziekcentrum Vredenburg Utrecht. Radio 4, KRO 4/11 20.02 uur.

Iedereen heeft zo zijn eigen herinneringen aan de pianist/componist Theo Bruins (1929-1993), bijvoorbeeld aan zijn opwindende vertolkingen van Bartoks drie pianoconcerten met het Concertgebouw Orkest onder Boulez, midden jaren zestig, of de meer recente Stravinsky-avonden met Fred Oldenburg. Voor mij waren dat vooral de gebeitelde Beethovens (volledige pianovariaties), of de juist zwaarteloze en hoogst elegante Ravels en natuurlijk (voor een leerling van Kees van Baaren ook niet anders te verwachten) de vele, vele hedendaagse composities.

Als componist liet hij 23 werken na, alle voor piano. Ik herinner me een pittig Pijperiaans pianoconcertje uit de jaren vijftig en de aan Boulez verwante Sei Studie: zeer strenge muziek, maar zeer pianistisch en springlevend.

Het herdenkingsconcert van gisteravond in de IJsbreker bood de kennismaking met twee composities van Bruins. De eerste was Tremani (1991), uit te voeren door twee pianisten, van wie één zijn beide handen gebruikt en één uitsluitend met zijn rechterhand speelt. De tweede, Sincope, is tevens zijn laatste compositie, afgesloten in december 1992, waarvan hij de drukproeven nog corrigeerde op zijn ziekbed.

Tremani kiest niet duidelijk voor een declamatorische stijl waarin de piano fel en hel blinkend klinkt als een trompet, of voor een meer speels elegantie. Het stuk vertoont nogal wat stilstand.

Alhoewel in Sincope voor een tweemanualig clavecimbel de akkoorden lang uitklinken, komen ze hier logisch over als een onderbreking van een enigszins minimalistische toccata. Een en ander is uitgewerkt in de goed herkenbare hoofdvorm. Die akkoorden komen over als een soort hardop denken, intrigerend, en je blijft nieuwsgierig naar het vervolg. Hier heeft de componist zijn klanken in de houdgreep. Het is "geboeide' en boeiende muziek en zonder meer een aanwinst voor het repertoire.

De concentratie in de uitvoeringen was groot, Grotenhuis en de zijnen zullen zelden gespeeld hebben voor zo'n kritisch publiek, ik zag nog niet eerder zoveel pianisten bij elkaar gezeten vóór het podium.