Zelfmoord van een Japanse "luis'

TOKIO, 21 OKT. Onbegrepen wist hij zich, de 58-jarige Japanner Shinsuke Nomura, die gisteren twee pistolen op zijn borst zette en schoot. “Zo gaat het als een man zijn principes volgt”, had hij nog gezegd, waarna hij een buiging maakte in de richting van het keizerlijke paleis.

Een paar uur later overleed hij in een ziekenhuis aan zijn zelf toegebrachte verwondingen. Het drama speelde zich af in het hoofdgebouw van de kwaliteitskrant Asahi Shimbun in Tokio. Samen met vijf volgelingen was Nomura naar het krantengebouw gekomen om zijn beklag te doen over een spotprent in het weekblad Shunkan Asahi, een uitgave van het Asahi-concern. Dat was vlak voor de verkiezingen van het Hogerhuis geweest, in juli vorig jaar. Nomura's pas opgerichte Kaze-no-Kai, Partij van de Wind, een aartsreactionair partijtje, was in het weekblad belachelijk gemaakt door in het karakter voor wind één inktstreek weg te laten zodat de betekenis veranderde in "luis'.

“Ik en Asahi zullen sterven door hetzelfde zwaard”, zei de in kimono geklede Nomura tegen de verbijsterde directeur en andere directieleden op de vijftiende verdieping van de krant, toen hij zijn pistolen vanonder zijn kimono tevoorschijn haalde. En tegen zijn zoon zei hij: “Zorg goed voor je moeder.”

Het gesprek was al een uur aan de gang en Nomura eiste niet alleen verontschuldigingen maar wenste ook over de kwaliteit van de krant zelf te praten, toen de geïrriteerde directie besloot het gesprek te beëindigen. Vorig jaar herfst stuurde Nomura een brief naar de krant, waarop de cartoonist onmiddellijk zijn verontschuldigingen aanbood. Een tweede brief volgde: “Ik begrijp uw gevoelens en aanvaard uw verontschuldiging.” Toen ook de krant Nomura vertelde dat zij zich wenste te verontschuldigen, verzocht hij om een open debat waarin hij alle publikaties van de Asahi ter discussie wilde stellen. Daarop kwam in december het weekblad met zijn verontschuldiging. Nomura was niet tevreden.

Gesprekken volgden. In augustus kwam Asahi met het aanbod de directeur van de krantenuitgeverij zijn verontschuldigingen te laten aanbieden op een bijeenkomst van Nomura's partijactivisten. Dat was gisteren. Tijdens het gesprek met Nomura op de krant verliet de directeur de bespreking om naar die bijeenkomst te gaan en hoorde even later van de zelfmoord.

Een groot deel van zijn leven bracht Nomura, afkomstig uit Yokohama, door achter slot en grendel. In 1963 stak hij het huis van een minister in brand, waarvoor hij elf jaar gevangenisstraf kreeg. In 1977 bezetten hij en drie volgelingen het hoofdkwartier van de Keidanren, de machtige ondernemerslobby, en gijzelde elf uur lang vier mensen, waarvoor hij zes jaar in de gevangenis zat.

In Japan heeft zelfmoord een lange traditie. Anders dan het Westen kent Japan niet het geïnstitutionaliseerde bezwaar en de metafysische of idealistische preoccupaties. Vorig jaar pleegden 22.104 Japanners zelfmoord, dat is gemiddeld een per 24 minuten. Een met Nomura bevriend parlementariër zei vandaag tegen de Asahi Shimbun: “Nomura was zeer bezorgd over wat hij noemde de kunstmatige aard van de politiek en de media. Hij moet hebben geprobeerd zijn boodschap over te brengen aan het Japanse publiek door op deze manier zijn eigen dood te kiezen.” Dat het gebeurde op de dag dat de keizerin jarig was, flauw viel en haar spraakvermogen verloor, zal een coïncidentie zijn geweest.