Spel zonder grenzen

Veel mensen beschouwen Sony als een Japans merk. Sony maakt onder andere audio- en videotapes in Alabama (V.S.) en verstuurt die naar Europa. Hoe Japans is dat? We zien dit ook bij auto's en vliegtuigen. De onderdelen komen bij wijze van spreken uit evenveel landen als er onderdelen zijn.

De wereld is een Legodoos van produktiefaciliteiten en merken geworden. Neem de zakrekenmachine. Daarop kan het naamplaatje van een Japans bedrijf staan, maar dat zou weleens het enige onderdeel kunnen zijn dat uit Japan komt. De chips kunnen uit Silicon Valley komen; ze zouden weleens in Singapore geassembleerd kunnen zijn; de behuizing kan uit India komen; het design kan uit een Europees land komen en ga zo maar door.

De popmuziek kent al langer een wereld zonder grenzen. Niet alleen vermengen stromingen en stijlen zich even gemakkelijk als rivieren in een delta, ook de artiesten duiken in allerlei verrassende samenstellingen op. Op de CD "Too long in Exile van Van Morrison' spelen Georgie Fame, John Lee Hooker en Candy Dulfer. Op de CD "Mr Lucky' van John Lee Hooker spelen onder anderen Keith Richards, Ry Cooder, Van Morrison en Carlos Santana. Ook worden hele orkesten op sommige nummers erbij gesleept, zoals het National Symphony Orchestra en the London Welsh Chorale op de CD "Amused to death' van Roger Waters.

Think global, act local, is het devies. Zoek plaatselijk slimme oplossingen. Volkswagen verkoopt Nissans four wheel drive-auto's in Europa. Mazda en Ford ruilen vrolijk hun modellen. Zwermen van "global brands' zijn in elk land aanwezig, van Apple via McDonalds tot Yamaha. In de wereld van de business bestaan er geen grenzen. Regeringen maken zich druk om belangen van landen te beschermen die alleen nog maar in de atlas bestaan.

Bedrijven die elkaar door de jaren heen naar het leven hebben gestaan, ontwikkelen nu gebroederlijk produkten: IBM en Apple zijn bezig een nieuw besturingssysteem voor een komende generatie computers te maken. Volvo en Renault gaan samenwonen.

Naast alle tamelijk hechte, nieuwe huwelijken zien we ook "one night stands', soms met hele groepen. Het zijn de virtuele verbanden die uit zijn op snelle guerrilla-acties over de wereld. Ze worden snel en flexibel gevormd, veranderen soms hun samenstelling en zijn weer verdwenen. Ze delen en minimaliseren ontwikkelingskosten, maken gebruik van elkaars kennis door computernetwerken aan elkaar te verbinden, enzovoorts. Ze bestaan grotendeels elektronisch of liever gezegd alleen maar in de verbeelding. Bedrijven vormen netwerken van "strategische allianties', die het begrip concurreren in een nieuw daglicht stelt. Toshiba werkt onder andere samen met Apple, Ericsson, General Electric, Motorola, Olivetti, Samsung, Thomson, Siemens, Sun, Alcatel en Time Warner. De bereidheid tot co-produceren blijkt vele malen interessanter dan de oude opvatting om alles zelf te willen regelen en elkaar naar het leven te staan. Al deze verbanden negeren landsgrenzen en fysieke grenzen. Deze bedrijven beseffen dat onafhankelijkheid een droom van het verleden was. In de veelvoudige verbindingen vinden we de nieuwe ideeën en de synergie. Niet iedere ondernemer denkt zo. Veel ondernemers vinden dat een bedrijf een gebouw is dat ophoudt bij de voordeur. Ze gaan uit van wat ze bezitten in termen van mensen en machines. Dat beperkt hun creativiteit enorm, want wanneer je uitgaat van wat je in huis hebt in plaats van wat je kunt of zou kunnen, stopt de fantasie bij de produktielijn in de achtertuin. Ze denken "past het?' in plaats van "wat droom ik?' Bedrijven en merken zijn ideeën geworden. Het idee stuurt de fysieke organisatie aan en niet andersom. En in de wereld van de geest kan alles. Daar bestaan geen grenzen.

    • Goos Geursen