Reeël bestaand vampirisme

Niemand ziet gevaar in het slapen met open ramen of heeft het gevoel dat zijn halsslagaders kunnen dienen als aftapkraan. De mensheid is er kennelijk gerust op dat vampiers zijn uitgestorven. Dit schreef Belcampo, die een brandende vraag aan de orde stelde. Waar zijn de vampiers gebleven?

Deze vraag lijkt misschien alleen relevant voor schrijvers van horrorverhalen, maar niets is minder waar. In de Amerikaanse pers zijn de laatste jaren enkele vampiermoorden beschreven. Het Amerikaanse sensatiekrantje The weekly world news spande daarbij de kroon met de mededeling dat jaarlijks zesduizend Amerikanen stierven onder de tanden van vampiers.

Er bestaan goede redenen om aan de betrouwbaarheid van deze laatste bron te twijfelen, maar het lijkt er inderdaad op dat vampiers niet uitsluitend de menselijke fantasie onveilig maken. Een vooraanstaand wetenschapper als de Franse filosoof Jean Jacques Rousseau (1712-1778) schreef bijvoorbeeld: "Als er ooit in de wereld een zeker en bewezen historisch verhaal is geweest, dan is het dat over vampiers: niets ontbreekt, officiële rapporten, getuigenverklaringen van vooraanstaande personen, chirurgen, geestelijken en rechters; het gerechtelijke bewijs is allesomvattend."

De grondlegger van veel moderne vampierverhalen, de Ierse schrijver Bram Stoker (1847-1912), kon zijn personage Graaf Dracula dan ook creëren met behulp van een mengeling van feiten en fictie. De fictie kwam uit een rijke schat aan folkloristisch materiaal, want vampiers zijn van alle tijden en bevolken de mythen en sagen van bijna alle landen. De fictieve vampier geeft een antwoord op basale vragen als: Is er leven na de dood?' en Wat is de essentie van het leven?'. Graaf Dracula beantwoordt deze laatste vraag met een citaat uit de bijbel: Het bloed is het leven'.

De historische inspiratiebron voor Stoker kwam, evenals de romanfiguur, uit Transsylvanië, een streek in het huidige Roemenië. Prins Dracula leefde hier aan het einde van de vijftiende eeuw en was ongemeen wreed. Hij had de gewoonte zijn vijanden op palen te spietsen en doopte zijn brood in het daarbij vrijkomende bloed, maar hij deed zich nooit te goed aan de hals van levende individuen. Vandaag de dag zijn er nog steeds inwoners van Transsylvanië die geloven dat Dracula nog rondspookt, maar zeker is dat er nakomelingen van hem in leven zijn. Een van hen is directeur van een bloedbank in Turkije.

De Amerikaanse bioloog Donald Morse (Stress Medicine, Vol. 9, Blz. 181-199, 1993) kwam ook andere personen op het spoor die met recht vampiers genoemd konden worden, al voldeden ze niet aan alle eisen die de folklore aan hen stelt. Zij waren bijvoorbeeld nog niet gestorven, ademden gewoon en veroorzaakten wel degelijk een schaduw in de zon. Hun gedrag was echter een vampier waardig. Het meest afschuwelijk hierbij is de geschiedenis van Gravin Elizabeth Bathory van Hongarije, die wel beschreven is als de meest boosaardige vrouw die ooit geleefd heeft'. Zij doodde in het begin van de zeventiende eeuw meer dan zeshonderd boerendochters. Hun bloed dronk zij of gebruikte ze om in te baden.

Een niet minder luguber voorbeeld uit deze eeuw is de Vampier van Hannover. De Duitser Fritz Haarman vermoordde vijftig jongens in zijn slagerij door hen de keel af te bijten. Hij dronk hun bloed en at hun lichaam. Wat hij zelf niet op kon gebruikte hij als goedkope vleesbron voor zijn slagerij en het restaurant dat hij dreef. Hij stond daardoor - voordat hij gepakt werd - bekend door de gunstige prijs-kwaliteit verhouding die hij bood.

De letterlijke bloeddorst stopte niet na het inrekenen van deze kannibaal en er werden enige voorzichtige pogingen gedaan om een verklaring te vinden voor dit angstaanjagende verschijnsel. Deze leek gevonden toen de Amerikaanse Mary Lensfield zich bij haar arts vervoegde met de mededeling dat zij een vampier was. Zij had een onbeheersbare behoefte aan bloed en bracht met een mes sneetjes aan in de huid van haar slachtoffers om hieraan te voldoen. Het lichamelijk onderzoek bracht echter niets bovennatuurlijks aan het licht. Wel bleek Mary te lijden aan een speciale vorm van bloedarmoede. Haar verlangen naar bloed leek te zijn ontstaan als een poging om het gemis in haar lichaam aan te vullen. Deze veronderstelling kreeg steun toen een tweede bezeten bloeddrinker werd gevonden die aan een bloedziekte leed. De verklaring gaat echter mank, omdat bloed in het maagdarmkanaal niet geabsorbeerd wordt.

Een betere verklaring voor het voortlevende vampirisme is dat geestelijke instabiele personen zich laten inspireren door de gruwelverhalen over Graaf Dracula. In Amerika zijn groepjes aangetroffen die op rituele wijze elkaars bloed dronken. Het Dracula-ritueel biedt hen waarschijnlijk een gevoel van identiteit. Een enkeling heeft zelfs bij de tandarts speciale kronen laten vervaardigen voor de hoektanden, om meer op Dracula te kunnen lijken. Het drinken van bloed vinden zij volgens eigen zeggen prettig, vanwege de zoete, zoute of metaalachtige smaak. Sommigen krijgen sterke euforische gevoelens na het bloeddrinken en bij enkelen is de bloeddorst zo groot dat over een verslaving gesproken kan worden. Opvallend is dat de pseudovampiers niet vinden dat hun gewoonten vreemd zijn. Voor hen is het eerder een alternatieve levensstijl. Ook zijn er enkele vampiers die zeggen dat hun gewoonte onafhankelijk van de Dracula-mythe is ontstaan. Hun bloeddrinken gaat minder gepaard met typisch vampiergedrag.

Het vampirisme is gevaarlijk, omdat via het bloedziekten als AIDS en hepatitis overgebracht kunnen worden. Bovendien zullen vampiers niet snel naar een psychiater gaan, zodat psychische problemen onbehandeld blijven. De vampiers schuwen van nature de openbaarheid en daardoor blijven hun praktijken veelal verborgen. Het is volgens Morse dan ook niet mogelijk in te schatten hoeveel vampiers Amerika rijk is.

Tegelijkertijd is bovengronds een ware vampiermanie aan de gang in de Verenigde Staten. Vampiers figureren in vele films en boeken, en er zijn ook speciale vampierrepen, vampierpoppen, vampierkostuums en er zijn zelfs twee vampierfanclubs. De voorzitster van de Count Dracula Fan Club vertelde onlangs dat zij veel brieven kreeg van tienermeisjes die graag eens een afspraak wilden maken met een vampier. Lekker griezelig natuurlijk, maar als zij niet oppassen wordt hun wens nog eens verhoord.