"Klassikale les rekenen beter dan individuele'

AMSTERDAM, 20 OKT. Leerlingen die op de basisschool individueel of in kleine groepen werken, zijn doorgaans zwakker in taal en rekenen dan leeftijdgenoten die klassikaal les krijgen. Dat blijkt uit het proefschrift "Effecten van differentiatie op de basisschool' waarop de onderwijskundige G.J. Reezigt vandaag promoveerde in Amsterdam.

Reezigt, medewerkster van het Gronings instituut voor onderwijskundig onderzoek RION, deed in 1987 onderzoek op 220 basisscholen (drie procent van het totaal) onder leerlingen van groep 5 en 7 en herhaalde dat onderzoek een jaar later bij dezelfde kinderen. Zij legde de kinderen een toets van twintig items voor, waarbij kinderen die niet-klassikaal leerden, telkens twee of drie items minder goed maakten dan hun klassikaal lerende leeftijdgenoten. “De uitkomsten wezen consequent de onverwachte kant op”, aldus Reezigt.

Toen de kleuterschool en de lagere school in 1985 opgingen in de basisschool, werd vanuit het ministerie het lesgeven op niveau bepleit: in de klas moesten de verschillen tussen kinderen worden onderkend en ten slotte weggewerkt. Werken in groepen, zo werd aangenomen, zou een gunstig effect hebben bij alle leerlingen, zowel op cognitief als op affectief gebied.

Reezigt heeft zich niet gericht op scholen die individueel op groepsgewijs onderricht als principe hanteren, zoals Jenaplan- of Montessori-onderwijs. Op de meeste onderzochte scholen werd doorgaans klassikaal lesgegeven, alleen werd voor sommige lessen de klas opgesplitst in groepjes van gelijk niveau, zoals bij rekenen. Volgens Reezigt heeft het ministerie onderschat hoe moeizaam klassikale scholen zich zouden aanpassen aan de nieuwe methode die werd gevraagd. Leerlingen van die scholen zijn volgens haar niet gewend zelfstandig te werken en leren zo minder dan bij, voor hun gewoon, klassikaal onderricht. Volgens haar moeten de leerkracht bewust mogen kiezen voor een methode en daarbij gesteund worden door goed materiaal.

Reezigt is niet optimistisch over de effecten van haar proefschrift op de basisschool. “In de jaren zestig is een soortgelijk onderzoek gedaan en dat kwam met dezelfde aanbevelingen.” Bovendien neemt de differentiatie in de klas alleen maar toe. In het kader van "Weer samen naar school' is het minder gemakkelijk, kinderen met leerproblemen naar speciaal onderwijs te verwijzen.