De collages van een blinde kunstenares

Bram. Regie: Joost Verhey. Met: Bram Cox, Thieu Klijn. In: Amsterdam, Rialto.

Op papier klinkt het idee voor de lange documentaire Bram veelbelovend. Regisseur Joost Verhey, een antropoloog die eerder onder meer twee films draaide over Afghaanse vluchtelingen, bereidde een project voor over de dromen van op latere leeftijd blind geworden mensen. Zo kwam hij in contact met de kunstenares Bram Cox, een beeldhouwster die zes jaar geleden haar gezichtsvermogen verloor, en sindsdien geluidscollages vervaardigt. Cox werd uitgenodigd om een zomer in een Boheems klooster te werken. De film Bram volgt haar tijdens haar verkenningen van de ruimte, een kennismaking op de tast, en bij het verzamelen van geluidsfragmenten, die ze ten slotte in een soort elektronisch concert aan het toegestroomde Tsjechische publiek presenteert.

Men zou zich kunnen voorstellen dat Bram een formeel experiment oplevert. De camera registreert wat de hoofdpersoon niet ziet, de geluidsopname laat zich meeslepen door haar uiteraard zeer getrainde oor. Verhey slaagt er maar zeer beperkt in van dit procédé een spannende kijk- en luisterervaring te maken. De geobsedeerde persoonlijkheid van de kunstenares werkt niet erg mee. We zien en horen hoe ze gedreven aan het werk is, maar komen nauwelijks iets te weten over eventuele andere eigenschappen. Ook de interactie met haar invalide metgezel belooft meer documentaire potentie dan er in werkelijkheid uit komt. Van bij voorbeeld de scène, waarin hij haar voorleest uit het opinieweekblad blijft vooral de gedecideerdheid hangen, waarmee Bram haar keuze uit het aanbod bepaalt.

Bram zou vooral goede diensten kunnen bewijzen als een schoolvoorbeeld van een documentaire, waarin alle elementen voor enerverende paradoxen en spannende contrapunten bij voorbaat vermoed kunnen worden. Die brengt ze echter niet tot uiting. Zoiets heet een gemiste kans.

    • Hans Beerekamp