Zukerman blijft grootmeester

Concert: Pinchas Zukerman, viool, Marc Neikrug, piano. Programma: Ravel: Sonate; Bartók: Tweede Sonate; Beethoven: Sonate in G, op 96. Gehoord: 17/10 Concertgebouw Amsterdam.

Er is een periode geweest waarin violist Pinchas Zukerman op zijn recitals wel imponeerde, maar nauwelijks communiceerde. In de tweede helft van de jaren tachtig ging het niet zo goed met het voormalige wonderkind uit Tel Aviv, Zukerman speelde mat en ongeïnspireerd, zijn nog altijd verbluffende vioolspel verloor van binnenuit zijn glans, en dat was tragisch voor zo'n groot talent. Maar sinds Zukerman, die zo'n negentig plaatopnamen maakte, in 1989 exclusief werd gecontracteerd door BMG RCA Victor begon dat te veranderen. Er verschenen weer prachtige cd's (met ondermeer de door Zukerman gespeelde en gedirigeerde Vioolconcerten van Bach, en Sonates van Mozart en Beethoven met Marc Neikrug als pianist), waarvan als vanouds het speelplezier en de muzikale spontaniteit afstraalden.

Zondagavond bleek Zukerman in het Amsterdamse Concertgebouw indrukwekkender dan ooit tevoren. Hij speelde met zo'n aanstekelijke muzikale intensiteit, dat het publiek na afloop blééf vragen om nieuwe toegiften.

Zukerman ontleent zijn kracht niet aan duizelingwekkend virtuoze hoogstandjes op zijn fraaie Guarneri en in die zin is zijn spel dan ook niet spectaculair te noemen. Maar hij is een grootmeester in het bloemrijk vertolken van de klassieke sonates. Als geen ander kan hij een stuk in zangerige melodielijnen uiteenzetten, waarbij hij pure magie bedrijft met zijn rijk geschakeerde viooltoon. Zijn stokvoering is zo benijdenswaardig soepel en natuurlijk, dat de thema's zich als het ware boven de materie verheffen om bevrijd door de zaal te zweven als een zwerm kleurrijke paradijsvogels waaraan van alles te bewonderen is.

Of hij nu Ravel, Bartók of Beethoven vertolkt, Zukerman koestert iedere frase zonder de betekenis van de partituur uit het oog te verliezen. Zijn interpretaties zijn glashelder, maar dankzij allerlei nuances in zijn vibrato en streek krijgen zelfs de kleinste details een communicatieve waarde.

Zukerman op zijn best vertelt een spannend en sensueel verhaal, en daarbij wordt hij op fenomenale wijze geïnspireerd en gestimuleerd door zijn vaste pianobegeleider Marc Neikrug. Zo klonken een tedere en subtiele Ravel, een evocatieve Bartók, en een uitzonderlijk vitale Beethoven, waarbij vorm en inhoud met respect voor de componist steeds opnieuw gesublimeerd raakten tot een volstrekt persoonlijke boodschap in klanken.

    • Wenneke Savenije