Van Wassenaar naar Jericho

Met de mond hebben de joden in Amerika altijd hartstochtelijk het zionisme beleden. Tientallen jaren gaven ze zich alle moeite om met geld en propaganda de Israelische zaak te steunen. Maar zelf de grote sprong te wagen en als pionier het beloofde, bedreigde land mee te helpen opbouwen - dat was teveel gevraagd. Hun solidariteit met de lotgenoten ginds ging ver, maar ook weer niet zo ver dat ze bereid waren er hun veilige, comfortabele bestaan in de Verenigde Staten voor op te geven.

Hoe zit dat met de Palestijnen die in de loop van de jaren naar het buitenland zijn vertrokken? De meesten hebben zich daar een goed bestaan veroverd, velen zijn geslaagde en welgestelde zakenlieden, intellectuelen of medici geworden. Ook in Nederland zijn heel wat Palestijnen redelijk geïntegreerd, al hebben ze daarnaast door publikaties, lezingen en symposia voortdurend aandacht voor het lot van hun volk gevraagd en het recht op een eigen staat bepleit. Zullen deze mensen, anders dan de meeste Amerikaanse joden, de daad bij het woord voegen nu dat mogelijk is en teruggaan om hun krachten in dienst van de nieuwe Palestijnse samenleving te stellen?

De PLO staan gigantische hulpbedragen uit het Westen te wachten - 5 miljard gulden in 5 jaar - om in Gaza en Jericho een infrastructuur en een bestuursapparaat op te zetten. Helaas beschikt zij niet over de nodige experts om dat geld zinnig te besteden. Er is in de bewuste gebieden noch het nodige intellect aanwezig om op allerlei gebied (economisch, sociaal, medisch) programma's uit te werken, noch de ervaring en de leidinggevende capaciteit om die programma's in te vullen. Zoals de zaken nu staan zou men niet eens in staat zijn een kleine gemeente te besturen.

Hier wreekt zich het misbruik van de drie (door Israel opgerichte) Palestijnse universiteiten in bezet gebied voor terroristische doeleinden. De collegezalen en laboratoria werden herschapen in cellen van verzet, zodat de campussen geleidelijk tot explosieve brandhaarden verwerden. Voor de Israelische autoriteiten zat er tenslotte niets anders op dan ze uit veiligheidsoverwegingen te sluiten. Hele generaties aankomende studenten hebben zodoende geen opleiding genoten, ze waren te druk bezig met demonstraties, intifada en complotten. Nu wordt het effect daarvan op het intellectuele niveau van de bevolking merkbaar.

Maar niet alleen dat. Iedere poging van de Israelische overheid om de voorzieningen aan de basis te verbeteren werd uit blinde haat de kop ingedrukt. Exemplarisch is wat nog geen twee jaar geleden met een Palestijnse verpleegkundige gebeurde. Zij had in een Israelisch ziekenhuis een opleiding gevolgd die was toegesneden op de specifieke gezondheidsproblemen van de Palestijnse bevolking. Op de dag dat zij haar werk ten dienste van haar eigen volk begon, werd zij in dertien stukken gehakt. Het effect daarvan op de animo om een dergelijk experiment te herhalen, laat zich raden.

Om nog even bij de gezondheidszorg te blijven: er moeten dringend in de betreffende gebieden een paar ziekenhuizen worden gebouwd. In het Westen leven meer dan genoeg hooggekwalificeerde Palestijnse artsen die zouden kunnen helpen met de planning en bemanning ervan. De Israeliërs zullen hun, indien ze daarvoor terug zouden willen keren, geen steen in de weg leggen. Maar of zulke topverdieners dat willen, en of ze dan ook willen blijven, en of ze ook nog met een aan de omstandigheden aangepast salaris genoegen zullen nemen - over al die vragen bestaat gerede twijfel. Het is nogal een overgang van de luxe appartementen in New York en Parijs, van een riante villa in Wassenaar, naar de heksenketel van de Gazastrook en naar het primitieve, doodarme Jericho in een woestijn van zand en steen. Zelfs de Palestijnen in Israel piekeren er niet over hun bevoorrechte bestaan op te geven om in "bevrijd' gebied te gaan werken.

Het Westen is zolang overspoeld met de retoriek van een Palestijnse staat dat het als idee een eigen leven is gaan leiden. Nu evenwel komt de proef op de som. Bestaat er ook zoiets als een Palestijns staatsbewustzijn zodat die Palestijnse staat meer zal zijn dan een leeg gebouw? Het heeft altijd goed in de overlevingstactiek van de Palestijnen gepast om over hun verloren bezittingen in Haifa te jammeren, om almaar nieuwe eisen aan de tegenstander te stellen en met nationalistische leuzen het wereldgeweten wakker te schudden. Nu gaat het erom die leuzen waar te maken. Het kapitaal om een eigen samenleving op te bouwen is er. Zal er aan Palestijnse kant ook de nodige bereidheid worden gevonden om zich als pionier in te zetten en persoonlijke offers te brengen voor het verwerkelijken van die lang gekoesterde droom?

    • An Salomonson