Timman walgt van eigen missers

JAKARTA, 19 OKT. Wit van walging beende Jan Timman na zijn veertiende partij tegen Anatoli Karpov de speelzaal uit. In deze FIDE WK-match had hij al veel kansen onbenut gelaten, maar zo bont als deze keer had hij het eigenlijk nog niet eerder gemaakt. Terwijl Timmans secondanten met verbijsterde ogen naar hem keken en het eerste leed van de nederlaag probeerden weg te wrijven met het doornemen van gemiste kansen, stapte Karpov monter lachend op zijn helpers af. Het leven was mooi en mocht genoten worden met een normaal gesproken onaantastbare voorsprong van 8,5 - 5,5.

Over de eerste partij in Jarkarta had de plaatselijke pers geschreven dat “beide spelers instemden met remise”. Dit keer lag het voor de hand te schrijven dat beide spelers in hadden gestemd met Karpovs overwinning. De Moskoviet bewees andermaal dat hij zijn voorsprong niet te danken heeft aan de openingsvondsten van zijn team. Gedecideerd keerde hij terug naar de scherpe variant waarin Timman in de achtste partij een opmerkelijk strijdplan had laten zien. Karpovs nieuwtje kwam op de elfde zet, werd op de twaalfde zet door Timman ontkracht, en nog eens drie zetten later had de Rus nog twintig minuten over voor zijn laatste 25 zetten.

Dat Timman absoluut gewonnen stond was een ieder duidelijk. Zeker nadat de laatste restjes twijfel waren weggewerkt door zijn secondant Ulf Andersson, de hyper terughoudende Zweed die de voor zijn doen gewraakte uitspraak deed dat er voor zijn baas geen enkel gevaar dreigde.

Dat gevaar bleek echter andermaal te komen van de nijpende tijdnood van zijn tegenstander. Keer op keer lijken de minuten van Karpov weggezogen te worden door een natuurkracht die en passant ook nog wat stukjes van stelling meeneemt. Maar juist wanneer de nood het hoogst lijkt, kromt de oud-wereldkampioen met verbijsterende spankracht de rug, terwijl Timman volledig blokkeert. Twee opgelegde winstwegen liet Timman passeren en toen het moment daar was om alle zeilen bij te zetten, glipte hem ook nog eens het halve punt door de vingers.

De nederlaag van Timman werd ook door het Indonesische publiek met compassie gadegeslagen. Karpov mag dan wereldkampioen geweest zijn, in populariteit doet hij ruimschoots onder voor de Nederlander die in 1983 het laatste grote toernooi won dat in Jakarta plaatsvond. Op opmerkelijke wijze werden de bezoekers van de veertiende partij gedwongen de zaken vanuit Timmans perspectief te zien. Normaal staan de witte stukken op een demonstratiebord altijd op de onderste twee rijen. Nu de Nederlander zwart had, was dat op de grote electronische borden naast het podium voor de verandering maar eens omgedraaid.

Ook de pers is zwaar op de hand van Timman. Het verslag van de eerste partij, dat op de voorpagina pronkte van The Jakarta Post, ging voornamelijk over de Amsterdamse grootmeester en noemde Karpov alleen wanneer het niet te vermijden was. Ergens weggemoffeld in het artikel stond een opmerking van Utut Adianto, de sterkste Indonesische grootmeester. Adianto waarschuwde Timman dat hij de zwarte partij die hem wachtte minimaal remise moest houden. “Als hem dat niet lukt is de match voorbij.”

Veertiende partij.Wit: Karpov; zwart: Timman

1. d2-d4, Pg8-f6 2. c2-c4, e7-e6 3. Pg1-f3, d7-d5 4. Pb1-c3, d5xc4 5. e2-e4, Lf8-b4 6. Lc1-g5, c7-c5 7. Lf1xc4, c5xd4 8. Pf3xd4, Lb4xc3x 9. b2xc3, Dd8-a5 10. Pd4-b5, Pf6x e4.

Opnieuw deze opmerkelijke paardinslag, die Timman in de achtste partij toepaste nadat 10. ...Ld7 hem een verkrampte stelling had opgeleverd in de zesde partij. 11. Lg5-f4 Karpovs nieutje ten opzichte van 11. Dd4 (0-0!) 12. Dxe4, a6! waarmee hij niets bereikte in de achtste partij. 11. ... 0-0 12. 0-0 Pb8-d7! Neemt geen genoegen met het veilige 12. ...Ld7, maar grijpt de gelegenheid om ten koste van een lichte investering het initiatief over te nemen. 13. Pb5-c7?! Te gulzige zet. Verstandiger leek een rustige voortzetting als 13. Dd4, hoewel de vraag dan rest of dit voldoende compensatie overhoudt voor de pion. 13. ...e6-e5 14. Pc7xa8, e5xf4 Wit heeft de kwaliteit gewonnen, maar de prijs is hoog. Zijn paard is verdwaald op a8, terwijl alle zwarte stukken klaar staan om een fraaie actieradius te ontwikkelen. 15. Lc4-d5? Na drie kwartier nadenken een zet die had moeten verliezen. Ook niet erg raadzaam was 15. f3-Dc5x 16. Dd4-Pd3! en wit komt een pion achter. Relatief het beste leek 15. Dd5-Pdc5 met goede kansen voor zwart. 15. ...Pd7-f6?! Een eerste aarzeling. Krachtiger was 15. ...Pef6! 16. c4 (16. Lf3-Pe5! 17. Te1-Pxf3 18. Dxf3 - Le6!) 16. ...Pc5, 17. De1, Dxe1 18. Tfxe1, Ld7 19. Pc7, Tc8 en wit kan opgeven. 16. Ld5xe4, Pf6xe4 17. F3? Het enige was 17. Te1.

17. ..., Pe4xc3?! Adianto vond hier de volgende winstvariant: 17. ..., Td8! 18. De1 (na een andere damezet als 18. De2 komt vernietigend 18. ..., Dc5x 19. Kh1, Pg3x! 20. hxg3, Dh5x) 18. ... Dc5x 19. Kh1, Pf6 en het paard gaat verloren na 20. Td1, Ld7, wat ook het geval is na 19. Df2, Dxf2 20. Txf2, Ld7 21. Pc7, Tc8.

18. Dd1, d6 Pc3, d5 Enig voordeel was vast te houden met 18. ... Pb5. 19. Tf1, c1! Lc8, e6 (?) Bereidt een afwikkeling naar een slecht eindspel voor. 20. Pa8, c7 Pd5xc7 21. Dd6xc7, da5xc7 22. Tc1xc7, Le6d5 23. Tc7, c5 Ld5, e6 24. Tc5c7, Le6d5 25. Tc7, c5 Ld5e6 26. Tc5, a5 a7 a6 27. Ta1, b1 Tf8, c8 28. h2h4, Tc8c7 29. Tb1b4, Le6c4 30. Ta5a4, Lc4e6 31. Tb4b6 Er was niets mis met 31. Txf4. 31. ...h7, h6 32. a2a3, g7g5 33. Ta4b4, a6a5 34. Tb4a4, g5xh4 35. Ta4xf4, h4h3 36. g2xh3, Le6xh3 37. Tf4a4, Tc7c3 38. Tb6xb7, Tc3xf3 39. Ta4xa5, Lh3e6? Een laatste misser. 39. ...T51x 40. Kh2, Le6 gevolgd door Ta1 bood nog redelijke remisekansen. Nu blijkt niets bestand tegen de opdringerige a-pion. 40. Tb-7b1, h6-h5 41. Ta5-g5, Kg8-f8 42. Tb1-a1, h5-h4 43. a3-a4, f7-f6 44. Tg5-g2, Le6-d5 45. Tg2-d2, Ld5-e4 46. a4-a5, Tf3-h3 47. Ta1-a4, Le4-c6 48. Ta4-c4, Th3-h1x 49. Kg1-f2, Lc6-b5 50. Tc4-c7, Kf8-e8 51. Td2-d5, Th1-b1 52. Td5-h5, Ke8-d8 53. Tc7-a7. Zwart geeft het op.

---------------------------

Nigel Short speelde dit weekeinde in de achttiende partij van het PCA kampioenschap met wit remise tegen Gari Kasparov. Van die partij werd in het scorebord alleen de uitslag gemeld. Hierbij volgt het zettenverloop.

Wit: Short. Zwart: Kasparov:

1. e2-e4 c7-c5; 2. Pg1-f3 d7-d6; 3. d2-d4 c5xd4; 4. Pf3xd4 Pg8-f6; 5. Pb1-c3 a7-a6; 6. Lf1-c4 e7-e6; 7. Lc4-b3 b7-b5; 8. 0-0 Lf8-e7; 9. Dd1-f3 Dd8-c7; 10. Df3-g3 0-0; 11. Lc1-h6 Pf6-e8; 12. Ta1-d1 Lc8-d7; 13. Pd4-f3 a6-a5; 14. a2-a4 b5-b4; 15. Pc3-e2 Pb6-c6; 16. Pe2-f4 Le7-f6; 17. Pf4-d3 e6-e5; 18. Lh6-e3 Lf6-e7; 19. Pf3-d2 Pe8-f6; 20. f2-f3 Tf8-e8; 21. Kg1-h1 Ld7-e6; 22. Tf1-e1 Ta8-c8; 23. Dg3-f2 d6-d5; 24. Le3-b6 Dc7-b8; 25. Lb6-c5 Le7xc5; 26. Pd3xc5 Pc6-d4; 27. Pc5xe6 f7xe6; 28. e4xd5 Pd4xb3; 29. Pd2xb3 e6xd5; 30. Pb3xa5 Db8-a8; 31. Pa5-b3 Da8xa4; 32. Td1-a1 Da4-c6; 33. Te1-e2 d5-d4. Remise.

    • Dirk Jan ten Geuzendam