Londen ziet af van kernraketten voor luchtmacht

LONDEN,19 OKT. Groot-Brittannië gaat voor zijn toekomstige nucleaire verdediging uitsluitend vertrouwen op de kernwapens aan boord van de Trident-onderzeeërs, de vervangers van de huidige Polaris-vloot.

De Britse minister van defensie, Malcolm Rifkind, heeft in het Lagerhuis aangekondigd dat uit bezuinigingsoogpunt wordt afgezien van het uirusten van RAF-straaljagers met nieuw te ontwikkelen kernraketten. De RAF zal daardoor op den duur zijn rol op het gebied van nucleaire verdediging verliezen. Twee grote marinewerven, in Rosyth en in Devonport, worden eveneens uit bezuinigingsoogpunt geprivatiseerd.

De Britse ministeries van defensie en financiën zijn in een hevige strijd gewikkeld over de omvang van bezuinigingen op de strijdmachten, die uiteindelijk de toekomstige rol van Groot-Brittannië in de wereld zal kunnen bepalen. Financiën zoekt, ondanks eerdere inkrimpingen op defensie, bezuinigingen van nog eens 1 miljard pond (een pond is ongeveer 2,80 gulden) op het defensiebudget van 24 miljard pond. Rifkind herhaalde gisteren dat er geen plaats is voor verdere bezuinigingen omdat anders de effectiviteit van de strijdkrachten wordt aangetast.

De strijd heeft voor nieuwe politieke onrust in de achterban van premier John Major geleid. Rifkind wordt gesteund door het rapport van een "kamerbrede' Lagerhuiscommissie, die toevallig net gisteren waarschuwde dat verdere bezuinigingen zelfs tot de onverdedigbaarheid van Groot-Brittannië zouden leiden. In het Lagerhuis waarschuwde Winston Churchill dat het bestaansrecht van Conservatieve regeringen nu juist altijd het verdedigen van het eigen grondgebied en de eigen onderdanen is geweest. Lady Thatcher, net begonnen aan een uitputtende promotietournee voor haar boek "The Downing Street Years', waarschuwde voor een terugglijden in de mentaliteit van tussen de twee wereldoorlogen, die Groot-Brittannië onvoorbereid had gemaakt voor het leveren van slag met de vijand, Duitsland. En zelfs de woordvoerder van Labour, de partij die door de Tories wordt afgeschilderd als “verdacht” op het gebied van defensie, hield de regering voor dat defensiebezuinigingen niet gemaakt moesten worden “alleen op grond van een ideetje van het ministerie van financiën”, maar pas na een grondige herziening van behoeften en deugdelijk overleg met de NAVO-bondgenoten.

Het geraamde overheidstekort van 50 miljard pond en een instabiele economische groei zetten de minister van financiën Kenneth Clarke onder druk om op 30 november met een evenwichtige begroting te komen. Die moet het tekort (op een budget van 254 miljard pond) terugbrengen door hetzij bezuinigingen, hetzij belastingverhogingen of een combinatie van beide. Clarke moet er tegelijkertijd voor zorgen dat het aarzelende economische herstel niet in de kiem wordt gesmoord. De worsteling met Defensie om (uitgangsbod) nog eens 1 miljard pond te bezuinigen heeft zekere rituele aspecten, maar Rifkind heeft duidelijk gezegd dat uitgaven voor en verplichtingen van de Britse strijdmachten nu met elkaar in evenwicht zijn.

De Britten als middelgrote economische macht hunkeren ernaar hun militaire rol in de wereld te blijven spelen, ook nu het Oostblok niet langer de grote vijand is. De Britse uitgaven voor defensie zijn verhoudingsgewijs aanzienlijk hoger dan die van Duitsland en Frankrijk, een prijs die deels wordt betaald om de Britse zetel in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties te handhaven, deels om de wapenindustrie in eigen land op peil te houden en deels om strijdende partijen in Noord-Ierland uit elkaar te houden. Britse troepen spelen een rol in vredeshandhavende activiteiten (zoals op Cyprus) en bij het verlenen van humanitaire hulp (Bosnië). Maar zelfs Douglas Hurd, de Britse minister van buitenlandse zaken, heeft onlangs gezegd: “We kunnen niet overal zijn en we kunnen niet alles doen.”

Indien Financiën erin slaagt voor het eind van deze maand verdere bezuinigingen op defensie door te drukken, zal dat, naar verwacht, onvermijdelijk leiden tot terugtrekken van de Britse troepen op Cyrpus en het sluiten van Britse luchtmachtbases in Duitsland. Een jaar geleden verhinderde premier Major persoonlijk plannen tot gedwongen bezuinigingen van 2 miljard pond over drie jaar, omdat Rifkind hem waarschuwde dat er dan, na het programma Options for Change uit 1990, opnieuw een herziening van defensieverplichtingen noodzakelijk zou zijn.

    • Hieke Jippes