Theoloog Gollwitzer overleden

BERLIJN, 18 OKT. De linkse theoloog Helmut Gollwitzer, een van de bekendste lutherse theologen in Duitsland, is gisteren op 84-jarige leeftijd in zijn woonplaats Berlijn overleden. Hij ijverde voor een betere verstandhouding tussen Oost en West, weigerde mee te doen in het front tegen het marxisme en was een van de weinige hoogleraren in Duitsland die aan het eind van de jaren zestig steun aan de radicale studentenbeweging gaven.

Gollwitzer maakte naam met zijn verzet tegen de nationaal-socialisten. Na de oorlog keerde hij zich tegen de herbewapening van Duitsland. Als actief lid van de vredesbeweging was hij principieel tegenstander van de plaatsing van kernwapens.

In West-Berlijn engageerde hij zich eind jaren zestig met de studentenrevolutie. Verder nam hij het op voor de krakers in die stad. In 1976 voerde hij het woord bij de begrafenis van RAF-terroriste Ulrike Meinhof, die zelfmoord had gepleegd.

Gollwitzer werd in 1908 als zoon van een predikant in het Beierse Pappenheim geboren. Hij was predikant in Thüringen en Berlijn-Dahlem, waar hij Martin Niemöller opvolgde, die door de nazi's was gearresteerd. In 1936 trad hij toe tot de "Bekennende Kirche', het deel van de Duitse lutherse kerk dat weigerde zich aan het nazisme te conformeren. In 1940 werd hem een spreekverbod opgelegd. Bovendien moest hij dienst nemen in het leger, omdat hij in het openbaar tegen de jodenvervolging had geprotesteerd.

Tot 1949 was hij krijgsgevangene in de Sovjet-Unie. Daar schreef hij Und führen wohin Du nicht willst (1951), een in dagboekvorm geschreven verslag van zijn ervaringen in de kampen en tegelijkertijd een confrontatie met het marxisme. Vanaf 1950 was hij hoogleraar in Bonn en van 1957 tot zijn emeritaat in 1975 in Berlijn.

Bij zijn 70e verjaardag in 1978 noemde hij zichzelf “een driedubbele overlevende”. Na "Kirchenkampf', oorlog en krijgsgevangenschap was dat geen vanzelfsprekende zaak omdat hij “steeds in de voorste linie had gelegen”. (ANP)