Polen

IN POLEN keren de communisten - de voormalige communisten die zich nu sociaal-democraten noemen - terug aan de macht. Gisteren bood premier Suchocka het ontslag van haar regering aan. Daarmee is de weg vrij voor een door boerenleider Waldemar Pawlak geleid kabinet, waarin de ex-communistische SLD domineert.

Het zou echter verkeerd zijn om nu te concluderen dat Polen onder SLD-leiding terugkeert naar het in 1989 afgezworen verleden. De Poolse kiezers, die de SLD in september van dit jaar met twintig procent van de stemmen de grootste partij van het land maakten, zijn bij het uitbrengen van hun stem niet geleid door ideologische maar door economische en pragmatische motieven. Zij hebben hun frustratie tot uitdrukking gebracht over de gaten in hun huishoudbudget, de gigantische werkloosheid en het trage tempo van de opleving van de Poolse economie. De oppositie - de SLD - heeft geprofiteerd van de pijn van drie jaar hervormen.

De SLD heeft bovendien weinig of niets gemeen met de voormalige communistische Poolse Verenigde Arbeiderspartij, de partij van de voorhoede van het volk die in 1989 ten onder ging. De SLD is niet alleen voor een Pools lidmaatschap van NAVO en EG, ze is ook voor voortgaande economische hervormingen en heeft zelfs de toetreding van een derde partner tot de regeringscoalitie met Pawlaks Boerenpartij op dat punt laten afspringen. Die voorkeur voor voortgezette hervormingen naar een markteconomie is trouwens geen wonder, want de kopstukken van de vroegere nomenklatoera zijn na hun smadelijke nederlaag in 1989 in zaken gegaan en hebben zich in veel gevallen geschaard bij de klasse der grootverdieners. Zij zullen, zoals vorige week Nobelprijswinnaar Czeslaw Milosz het uitdrukte, als overtuigde aanhangers van het vrije ondernemerschap eerder de kiezers bedriegen dan de economische boot waarin ze zelf zitten tot zinken brengen.

DAT DIE POOLSE kiezer zal worden bedrogen, is welhaast onvermijdelijk. De SLD heeft de kiezers in de campagne gouden bergen beloofd: de werkloosheid zal als sneeuw voor de zon verdwijnen, de pensioenen worden verdubbeld en de lage inkomens zullen worden gecompenseerd, terwijl tegelijkertijd het begrotingstekort binnen de internationaal geaccepteerde grenzen blijft. Hoe die kiezer zal worden bedrogen is nog niet duidelijk, want het coalitie-akkoord van de SLD met de Boerenpartij is op de economische punten voornamelijk vaag. Maar dit soort verkiezingsretoriek wettigt in elk geval niet de conclusie dat met de terugkeer van de ex-communisten aan de macht ook het communisme weer tot leven wordt gewekt.