Kans op vreedzame oplossing crisis in Haïti afgenomen

PAG.5 MEER NIEUWS EN ACHTERGRONDEN

PORT-AU-PRINCE/WASHINGTON, 18 OKT. Amerikaanse en Canadese marineschepen hebben posities ingenomen voor de kust van Haïti om het economische embargo van de Verenigde Naties kracht bij te zetten. De kans op een vreedzame oplossing van de crisis is dit weekeinde verder afgenomen, nadat legerleider generaal Raoul Cedras volhardde in zijn weigering af te treden.

Het embargo, dat morgenochtend om 05.01 uur Nederlandse tijd zal ingaan, heeft tot doel het Haïtiaanse militaire regime tot aftreden te dwingen. Aan de maritieme blokkade nemen zes Amerikaanse en twee Canadese onderzeebootjagers, een Canadees bevoorradingsschip en een Frans fregat deel. Marinevaartuigen uit enkele Latijns-Amerikaanse landen, waaronder Argentinië, zouden zich bij de blokkade aansluiten.

De Amerikaanse ambassadeur bij de VN, Madeleine Albright, zei gisteren voor de Amerikaanse televisie dat de regering-Clinton “geen enkel middel heeft uitgesloten” om in Haïti Amerikaanse levens te beschermen en de democratie te herstellen. Drie Amerikaanse senatoren waarschuwden president Clinton geen oorlog te beginnen in Haïti.

De leider van de Republikeinse minderheid, senator Robert Dole, vindt dat Amerika geen oorlog moet beginnen om president Aristide weer aan de macht te helpen. Hij wil vandaag in de Senaat een resolutie indienen waarmee hij eventuele oorlogshandelingen van president Clinton in Haïti aan banden wil leggen.

Vele duizenden Haïtianen ontvluchten intussen in paniek de hoofdstad Port-au-Prince uit angst voor de zogenoemde attachés, de civiele hulppolitie, en voor een mogelijk gewelddadige ontknoping van de crisis. Ook honderden buitenlandse inwoners van Haïti hebben het land verlaten. De Canadese ambassade heeft alle ruim 2.000 in Haïti woonachtige Canadezen gevraagd onmiddellijk te vertrekken.

De ongeveer duizend Amerikanen is zo'n advies nog niet gegeven, maar op de Amerikaanse marinebasis Guantánamo in Cuba zijn mariniers en Chinook-transporthelikopters in staat van paraatheid gebracht voor een mogelijke spoedevacuatie. Intussen is de bewaking van de Amerikaanse ambassade in Port-au-Prince verder uitgebreid met de aankomst van nog eens dertig mariniers.

Nederland heeft van de VN een verzoek gekregen om militair bij te dragen aan een boycotactie tegen Haïti. Het ministerie van defensie onderzoekt welke middelen daarvoor beschikbaar zijn.

Pag.5: Nederlanders niet weg

In Willemstad op Curaçao ligt permanent een fregat dat als stationsschip dienst doet in de wateren van de Nederlandse Antillen. Ook zijn er twee Fokker F 27 vliegtuigen gestationneerd en een PC3 Orion verkenningsvliegtuig. Een woordvoerster van buitenlandse zaken zei vanochtend dat de regering op korte termijn zal besluiten om al dan niet op het VN-verzoek in te gaan.

De minder dan honderd Nederlanders op Haïti is nog geen vertrekadvies gegeven. Volgens Buitenlandse Zaken in Den Haag is er wel een evacuatieplan, dat is opgesteld in samenwerking met de Franse ambassade, de belangrijkste van de EG-landen in Port-au-Prince.

Onduidelijk is of er vandaag een algemene staking zou beginnen die vorige week door tegenstanders van de verdreven president Jean-Bertrand Aristide was afgekondigd. Dit soort stakingen werd eerder deze maand door attachés gewapenderhand afgedwongen. Op een bijeenkomst zaterdag van de Nationale Coalitie, een paraplu-organisatie van anti-Aristidegroeperingen, kregen de naar schatting driehonderd aanwezigen te horen dat vanaf vandaag het land plat zou gaan totdat de regering van de door Aristide benoemde premier Robert Malval zou zijn afgetreden.

Nadat president Aristide vanuit Washington had laten weten dat met ingang van vandaag een driedaagse periode van nationale rouw zal beginnen wegens de moord op minister van justitie Guy Malary, werd gisteren door één van de aldus links gepasseerde organisaties van de Nationale Coalitie ontkend dat er zou worden gestaakt.

De speciale afgezant van VN-secretaris-generaal Boutros-Boutros Ghali in Haïti, de voormalige Argentijnse minister van buitenlandse zaken Dante Caputo, zei gisteren dat nog niet alle communicatie met het militaire regime van Haïti was verbroken. Caputo zei ook dat hij geen recente contacten met generaal Cedras had gehad, maar dat wat de Verenigde Naties betreft de Akkoorden van Governor's Island nog steeds het uitgangspunt dienen te zijn. Volgens deze in juli in New York door Cedras en Aristide gesloten overeenkomst zou de legerleider nu hebben moeten aftreden om de weg vrij te maken voor de terugkeer van de verdreven president op 30 oktober. De Veiligheidsraad besloot zaterdag unaniem tot de maritieme blokkade en enkele andere sancties, waaronder de bevriezingen van de financiële tegoeden in het buitenland van legerleider Raul Cedras en andere hoge militairen.

In een vraaggesprek gisteren met de Amerikaanse nieuwszender CNN zei Cedras te wachten op een amnestiewet ten behoeve van alle bij de staatsgreep van september 1991 tegen Aristide betrokken personen. Cedras suggereerde voorts bemiddeling van het Vaticaan bij wat hij omschreef als een “zuiver intern Haïtiaans probleem”. Het Vaticaan is de enige staat die het regime-Cedras als zodanig heeft erkend.