Italië: geheime diensten op 't matje

ROME, 18 OKT. Bommen, banden met de mafia, valse claims voor aanslagen en grootschalige financiële fraude, dat is het gezicht geworden van de Italiaanse inlichtingendiensten.

Jarenlang heeft daaromheen een wolk van vraagtekens gehangen, maar bijna steeds is het bij vermoedens gebleven, hoe sterk ook. Nu komen de bewijzen. Terwijl een oude politieke garde het veld moet ruimen, komt steeds meer informatie los over de duistere praktijken van de twee Italiaanse inlichtingendiensten, de civiele Sisde en de militaire Sismi. Gealarmeerd heeft president Scalfaro voor vanavond topoverleg georganiseerd.

Het meest recente geval is dat van de explosieven die vorige maand zijn gevonden in het toilet van een trein van Sicilië naar Turijn. Een belangrijk succes tegen de mafia, juichte minister van binnenlandse zaken Mancino. Nu blijkt dat de bom is geplant door de Sisde, in samenwerking met de camorra, de Napolitaanse versie van de mafia.

Het hoofd van de afdeling Genua van de Sisde, kolonel Augusto Citanna, is zaterdag gearresteerd wegens zijn rol hierin, net als twee camorraleden. Volgens een eerste reconstructie was de bom in de trein verstopt om met de ontdekking ervan een goedkoop succesje te kunnen behalen en te laten zien dat de inlichtingendiensten niet machteloos staan tegenover de bomaanslagen. Bovendien zou hiermee de aandacht moeten worden afgeleid van een aantal justitiële onderzoeken naar de geheime diensten.

Eerder vorige week is een topgeneraal door zijn voormalige minnares beschuldigd van coupplannen en heeft een spijtoptant van de mafia gezegd dat de politie een infiltrant had in de groep linkse terroristen van de Rode Brigades die in 1978 de christen-democratische oud-premier Aldo Moro hebben ontvoerd en na 55 dagen hebben gedood.

Gealarmeerd door al deze berichten heeft president Oscar Luigi Scalfaro de leiding van kabinet, geheime diensten en leger en politie voor half zeven vanavond ontboden op het Quirinaal, het presidentiële paleis. Een dergelijke vorm van topoverleg is nog nooit gehouden. Behalve door de president en premier Ciampi zal het worden bijgewoond door de ministers van defensie, binnenlandse zaken en financiën, de hoofden van de Sisde, de Sisme en de anti-mafiapolitie, de stafchef van het leger en de commandanten van de drie politiekorpsen (politie, carabinieri en fiscale recherche).

Zijn woordvoerders zeggen dat Scalfaro opheldering wil over de verwarde situatie. Op de achtergrond speelt de angst dat leden van de inlichtingendiensten en mogelijk het leger zich zullen verzetten tegen de ingrijpende politieke veranderingen in Italië.

Er wordt gespeculeerd dat de president zal aandringen op een snelle en ingrijpende hervorming van de inlichtingendiensten. Na de bomaanslagen eind juli in Rome en Milaan, toegeschreven aan de mafia, had premier Ciampi een ingrijpende zuivering binnen de inlichtigendiensten beloofd en ontsloeg hij het hoofd van de Sisde, Angelo Finocchiaro. Ruim een week geleden heeft het kabinet de eerste stappen in die richting gezet. Vóór het eind van het jaar zullen vijfhonderd man van de Sisde en driehonderd van de Sismi verdwijnen. Bij de twee diensten werken in totaal ongeveer vijfduizend man.

Onder de mensen die weg moeten bij de militaire inlichtingendienst Sismi zit een tiental functionarissen dat ervan wordt verdacht telefoontjes te hebben gepleegd namens een groep die zich de Gewapende Falange noemt, om de verantwoordelijkheid voor de bomaanslagen eerder dit jaar in Florence, Rome en Milaan op te eisen. Het onderzoek hiernaar loopt nog. De autoriteiten hebben de claims van de Gewapende Falange steeds afgedaan als ongeloofwaardig, en constateerden dat de telefoontjes altijd in kantoortijd werden gedaan, na de aanslagen, en op een moment dat veel details al bekend waren. De mensen van de Sismi die hebben opgebeld met de valse claim, zouden hiermee verwarring hebben willen zaaien.

Eerder deze maand is een nieuw proces begonnen inzake de bomaanslag op het station van Bologna, in 1980. Hierbij werden 85 mensen gedood. Twee leden van de Sismi worden ervan beschuldigd het onderzoek van de justitie opzettelijk op een verkeerd spoor te hebben gezet. In een eerste proces waren zij veroordeeld, maar in hoger beroep werden zij vrijgesproken.

De civiele inlichtingendienst Sisde raakte eind vorig jaar al in opspraak met de arrestatie in Palermo van Bruno Contrada, de nummer drie van de Sisde en verantwoordelijk voor de strijd tegen de mafia. Hij wordt ervan verdacht bij herhaling informatie te hebben toegespeeld aan de mafia. Contrada zou vooral goede banden hebben gehad met Totò Riina, de in januari gearresteerde leider van de Corleonesi, de machtigste mafiabende.

Verder is de Romeinse justitie bezig met een onderzoek naar financiële fraude met de geheime fondsen van de Sisde. Vijf functionarissen zijn in verband hiermee gearresteerd. De justitie vermoedt dat zeker 35 miljard lire, ruim 42 miljoen gulden, aan Sisde-fondsen is overgeheveld naar privé-rekeningen. Een uitvloeisel van dit onderzoek is een ander onderzoek naar grootschalige fraude met declaraties van onkosten.

De ontdekking dat de bom in de trein van Palermo naar Turijn daar was verstopt door de inlichtingendienst, heeft nieuwe vraagtekens gezet bij de autobom die in juni in Rome werd ontdekt en onschadelijk werd gemaakt. De bom was primitief gemaakt. Het vermoeden bestaat dat deze autobom was geplaatst door de Romeinse onderwereld in samenwerking met de geheime diensten, met opnieuw met het doel een makkelijk succes te kunnen boeken.