EVERT SNEL OVER Piano stemmen

Jubileumconcert Evert Snel: Muziekcentrum Vredenburg, 22/10 20.15 uur. Uitz: KRO Radio 4, 17/2/94, 20.02 uur

Pianostemmer Evert Snel (45) uit Werkhoven zit 25 jaar in het vak, waarvan 20 jaar als zelfstandig ondernemer. Dat viert hij vrijdag met een concert voor twintig vleugels in het Utrechtse Muziekcentrum Vredenburg, een van zijn klanten. Het concert begint eenvoudig voor twee handen, met twee etudes van Liszt gespeeld door Daniel Wayenberg. Daarna komen stukken voor vier, acht en twaalf handen van Brahms, Smetana (dubbel quatre-mains), Debussy en Ives, en uiteindelijk barsten in de finale veertig handen los in een bewerking door Maarten Bon van Stravinsky's Scherzo à la Russe en in het door Joan Berkhemer bewerkte laatste deel van Beethovens Symfonie nr 7.

“Ik krijg twee dagen de beschikking over de grote zaal van Vredenburg. Die tijd hebben we hard nodig om te stemmen. We werken met vier man om toerbeurt. We beginnen woensdagavond en gaan 's nachts door. Donderdagochtend is de eerste repetitie. Daarna gaan we weer stemmen, desnoods weer de hele nacht, want ik wil het zo perfect mogelijk maken.

“Ik krijg Steinway, Yamaha en Fazioli vleugels, waarvan er een paar speciaal uit Italië overkomen. Twintig vleugels van hetzelfde merk krijg je in Nederland bijna niet bij elkaar. Het Nederlands Omroep Bedrijf heeft vijf Steinways beschikbaar gesteld. Andere krijgen we van Vredenburg, Yamaha en van studio's waaraan we geleverd hebben. We beginnen met één vleugel perfect te stemmen. Dat wordt een Fazioli, want die is ongelooflijk stemvast. Je kunt hem van hot naar her rijden zonder dat hij zijn stemming verliest. Op die eerste stemmen we de andere af. Als we ze allemaal doorgewerkt hebben, gaan we ze onderling controleren. Dat is de grote moeilijkheid. Twee of drie op elkaar afstemmen is al lastig, maar twintig is een ramp. Elke vleugel heeft zijn eigen karakter - het zijn net mensen. Je kunt ze niet ongestraft op elkaar afstemmen, dan gaat het wringen in het instrument zelf. Je moet er steeds voor zorgen dat je het speciale karakter in waarde laat. Na de repetities moeten we opnieuw stemmen, want dan ontstaan er toch weer valse tonen.

“Ik ken veel pianisten want ik organiseer een eigen concertserie in Werkhoven en heb onder mijn klanten ook de conservatoria van Den Haag en Utrecht. We hebben een lijst van zestig pianisten gemaakt en zijn begonnen met bellen. De reacties waren fantastisch, iedereen wilde meedoen. Het was alleen een toer om ze allemaal tegelijk bij elkaar te krijgen. Rian de Waal en Ronald Brautigam wilden graag, maar konden niet. De pianisten krijgen alleen een onkostenvergoeding, de opbrengst van de kaartverkoop gaat naar het Nationaal Muziekinstrumenten Fonds. CNN maakt opnamen van de repetities.

“Vorig jaar hebben we in Werkhoven al een record gehaald met een concert voor 80 piano's in de openlucht. Daar speelden amateurs een stukje Mozart en kwam het stemmen er niet zo op aan. Nu is het een professioneel concert. Die bewerkingen zien er goed uit, het is niet zo maar een hoeveelheid pianiolawaai. Bon en Berkhemer dirigeren hun bewerkingen zelf, de twintig vleugels staan in waaiervorm om de dirigent. Het hele podium staat vol. De grote bladen worden van de vleugels afgenomen, zodat iedereen de dirigent kan zien. We hadden ook nog twee mensen achter elke vleugel kunnen zetten, maar ik vind het zo wel genoeg, Joan Berkhemer heeft alleen al 18.000 maten geschreven. Veertig pianisten is misschien leuk als ik 65 wordt en mijn bedrijf veertig jaar bestaat.”