Vietnam ontdekt de abstracte kunst

Festival: Vietnam 93. Tentoonstelling: Vietnamese moderne kunst, t/m 30 jan. in het Tropenmuseum, Linnaeusstraat 2, Amsterdam, ma t/m vr 10-17u, za en zo 12-17u. Kalender, uitg. Medisch Comité Nederland-Vietnam, ƒ 24.50. Inl. Med. Comité 020-627.0411 of Gate Foundation 020-620.8057.

Onlangs heeft het Chili-comité zichzelf opgeheven. Het gaat goed met het land, de vluchtelingen die zich in Nederland hadden gevestigd zijn grotendeels naar huis teruggekeerd, kortom, het comité was niet meer nodig. Met Vietnam gaat het sinds 1986, toen het communistische regime besloot de teugels te laten vieren, ook goed. Maar het Medisch Comité Nederland-Vietnam denkt niet aan opheffing, integendeel: de komende drie maanden viert het juist zijn 25-jarig bestaan met een groot aantal activiteiten.

Anders dan de naam van het comité suggereert is het festival Vietnam 93, op één symposium over gezondheidszorg na, vooral cultureel van aard. Mede-organisatoren zijn dan ook het Tropenmuseum en de Gate Foundation, die "de communicatie tussen Aziatische en Europese moderne kunst stimuleert'. Elf bioscopen vertonen Vietnamese films, foto's van zowel Vietnamese als Nederlandse fotografen worden geëxposeerd, er zijn concerten van zowel hedendaagse popmuziek als traditionele hofmuziek en er is een tentoonstelling van 2000 jaar Vietnamese keramiek.

In het Tropenmuseum in Amsterdam is een selectie van het werk van negen beeldend kunstenaars te zien. De schilderkunst heeft in Vietnam een relatief korte traditie van nog geen eeuw en is sterk op het westen geënt. De liberalisatie van midden jaren tachtig bracht een grotere artistieke vrijheid - zo is het nu toegestaan naakten en abstracten te schilderen - en een bloei in de individuele expressie. In 1989 werd de Eerste Abstracte Kunst Tentoonstelling in Saigon gehouden, en sindsdien zijn er diverse galeries opgericht waar iets anders te zien is dan de traditionele, ambachtelijk schilderkunst op zijde en lak.

De negen uitgekozen kunstenaars zijn van uiteenlopende leeftijden. De oudste is al overleden: Bui Xuan Phai (1921-1988), een van de laatste leerlingen van de in 1925 opgerichte Ecole des Beaux Arts d'Indochine in Hanoi. In 1972 ontvluchtte hij de Amerikaanse bombardementen op de stad en vestigde zich op het platteland, waar hij tegelijkertijd lokale taferelen schilderde - vaak noodgedwongen op krantenpapier - maar ook abstracte doeken die hij onderin een grote doos verborg.

Het werk van de 60-jarige Tran Trung Tin uit Saigon weerspiegelt de moeilijkheden die hij van de autoriteiten heeft ondervonden. Hij was acteur, maar zijn voorstellingen werden door het regime aanstootgevend bevonden en verboden. Toen is hij met steun van Bui Xan Phai begonnen te schilderen, vaak met een wrange humor die tamelijk westers aandoet doet. Zijn Autoportrait pour rire uit 1978 zal bij de autoriteiten ook niet in goede aarde zijn gevallen: een figuurtje, languit in een landschap van tot heuvels vervloeiende grafzerken, dat met één arm zijn schilderspalet fier omhoog houdt. Tran Trung Tins curriculum vitae toont aan hoe snel de veranderingen van de laatste jaren gaan: sinds 1989 is dit alweer de negende tentoonstelling waar hij aan deelneemt.

Twee van deze negen kunstenaars wonen in het buitenland: Tran Trong Vu (1964), die in 1989 werd uitgenodigd in Parijs te studeren en daar bleef, en Vinh Phuong (1959) die sinds 1980 in Nederland woont. Als enige van deze groep maakt hij sculpturen, in dit geval van ijzer, gietijzer en gips. De materialen lijken terug te voeren tot het oorlogstuig dat hij als kind heeft gezien, maar daarnaast hebben zijn beelden te maken met vormen uit de traditionele Vietnamese architectuur.

Een tentoonstelling als deze heeft al gauw iets willekeurigs: wat is nu de reikwijdte van zo'n kleine selectie hedendaagse kunst uit een ver en onbekend land dat net zichzelf en de buitenwereld ontdekt? Dank zij De Watertoren CHK (Centrum voor Hedendaagse Kunst) in Vlissingen krijgt de tentoonstelling een vervolg. Tussen 11 oktober en 5 november gaan drie van deze Vietnamese kunstenaars samenwerken met drie Nederlanders op de drie verdiepingen van de Watertoren. Daarna zullen de resultaten tot medio januari te zien zijn.

    • Tracy Metz