Tsjechië ziet risico's in leningen Wereldbank

PAG.15 WERELDBANK GOOIT HET ROER OM

WASHINGTON, 16 OKT. Premier Vaclav Klaus van Tsjechië heeft de Wereldbank en andere instellingen gewaarschuwd tegen het opstellen van grote hulpprogramma's voor voormalige communistische landen. Die programma's ondermijnen juist de landen die ze proberen te helpen, aldus Klaus.

Volgens de Tsjechische premier heeft zijn land een aantal door de Wereldbank en de Oost-Europa Bank aangeboden leningen geweigerd omdat het “onverantwoordelijk zou zijn geweest ze te aanvaarden”.

Landen die bezig zijn de dramatische omschakeling te maken van communisme naar een markteconomie moeten, aldus Klaus, uitsluitend standby-kredieten accepteren die hen in staat stellen de eerste en meest elementaire hervormingen te realiseren: het vrijmaken van prijzen en buitenlandse handel en het vrij omwisselbaar maken van de munt. “Al het andere en elke andere vorm van krediet is verkeerd”, meent Klaus. “De Wereldbank en de Oost-Europa Bank dringen ons leningen op. Wij hebben hen geprobeerd uit te leggen: u brengt ons op die manier in problemen.”

Klaus maakte ook bezwaar tegen het eisen van overheidsgaranties door de Wereldbank bij de financiering van projecten. “Dat is nonsens. Òf het door de betrokken onderneming en door Wereldbank en Oost-Europa Bank geanalyseerde project deugt òf het deugt niet. Vragen om een additionele garantie betekent de betrokken regering vragen weer te beginnen met centrale planning.”

De kritiek van Klaus is actueel. Op het hoofdkantoor van de Wereldbank heerst momenteel een veranderingskoorts. Een werkgroep concludeerde onlangs dat bijna veertig procent van de projecten niet aan de eigen criteria van de bank voldoet. In 1981 was dat nog slechts tien procent. De eigen evaluaties van de bank hebben weinig aan de kwalitietsverbetering bijgedragen, aldus het rapport. De "cultuur' van de bank is er op gericht om voor zoveel mogelijk geldprojecten goed te keuren.