Russen kunnen zich uitspreken over grondwet

MOSKOU, 16 OKT. De Russische president Jeltsin heeft aangekondigd dat op 12 december een referendum gehouden zal worden over een nieuwe grondwet. Op die dag kunnen de Russen al naar de stembus om een nieuw parlement te kiezen.

Het presidentiële decreet waarin het referendum werd aangekondigt formuleert als vraag die aan de kiezers zal worden voorgelegd: “Stemt u in met de grondwet van de Russische federatie?” In de grondwetgevende vergadering die in juni door de president bijeen werd geroepen, bestaat grotendeels overeenstemming over de tekst van de nieuwe constitutie. De leden van deze assemblée hebben de tekst van Jeltsins concept, dat een presidentiële republiek beoogde, ten gunste van de parlementaire bevoegdheden geamendeerd. Over de rol van de regio, en meer in het bijzonder de verhouding tussen de etnische republieken enerzijds en Russische districten anderzijds, konden ze het echter niet eens worden.

Hoe de grondwet eruit zal zien die Jeltsin nu een een plebisiciet wil onderwerpen, is dan ook nog niet geheel duidelijk. De ontwerptekst zal uiterlijk op 10 november worden bekendgemaakt, aldus de president in een televisietoespraak. Volgens Jeltsin is een volksraadpleging de meest democratische manier om over deze grondwet te beslissen. De wet zal onmiddellijk na de volksraadpleging van kracht worden.

Als de nieuwe grondwet wordt aangenomen, dan zal het nieuwe parlement als het in januari bijeen komt met de nieuwe constitutie worden geconfronteerd, waaraan dan feitelijk niets meer te veranderen is.

In de Russische politiek is al sinds 1990 gedelibereerd over een nieuwe grondwet, maar Jeltsin heeft tot dit jaar de kwestie geen hoge prioriteit gegeven totdat het parlement dit jaar zijn beleid van economische hervormingen begon aan te vallen en ook de presidentiële bevoegdheden probeerde te kortwieken. In de nieuwe grondwet is niet voorzien in een vice-president, aangezien die post Jeltsin ook de nodige hoofdbrekens opleverde doordat Aleksandr Roetskoj zich in die functie tot een sterke tegenstander van de president wist te ontwikkelen. De vorige grondwet dateert van 1978 en is door de president omschreven als een lappendeken van talrijke elkaar tegensprekende artikelen.

President Jeltsin heeft gisteren bij decreet ook vastgelegd dat leden van zijn regering zich kandidaat kunnen stellen voor het parlement. Een van Jeltsins adviseurs verklaarde dat deze maatregel is ingegeven door het streven van de president om zo min mogelijk volksvertegenwoordigers in het nieuwe parlement te krijgen die van het volksvertegenwoordiging weer een macht tegenover de president maken.

De openbare aanklagers hebben gisteren de officiële beschuldigingen geformuleerd tegen de aanstichters van het gewapende verzet tegen de president, zo is door het persbureau Interfax bekend gemaakt. De voormalige vice-president Aleksandr Roetskoj en de voorzitter van het ontbonden parlement, Roeslan Chasboelatov, zijn beschuldigd van het organiseren van massale ongeregeldheden, een aanklacht waarop een maximale straf van vijftien jaar cel staat.

Het uitgaansverbod en de noodtoestand die in nog Moskou van kracht zijn, zullen, zoals was voorzien, komende maandag worden opgeheven, zo is door het Kremlin meegedeeld, al werd daaraan in een adem toegevoegd dat niemand dat moet uitleggen als een teken van zwakte. Voorlopig zal een sterk politiecontingent in de hoofdstad blijven gelegerd.

Verschillende organisaties die toezien op de naleving van de rechten van de mens hebben inmiddels protest aangetekend tegen het feit dat de politie met gebruikmaking van de bepalingen van de noodtoestand duizenden Azeri's, Armeniërs, Georgiërs en Tsjetsjenen zonder verblijfsvergunning de stad uitwerkt. Ook verzetten ze zich tegen het verbod van een aantal oppositiebladen. (Reuter, AP, AFP)